Më 5 korrik 2001, Qeveria e Maqedonisë dhe përfaqësuesit e kryengritësve shqiptarë arritën marrëveshjen për paqe, e cila shërbeu si pararendëse e Marrëveshjes së Ohrit, të nënshkruar zyrtarisht më 13 gusht 2001.
Konteksti historik dhe social
Pas shpërbërjes së RSFJ-së dhe pavarësimit të Maqedonisë, vendi u përball me ndryshime të thella politike dhe ekonomike. Tranzicioni solli sfida të mëdha, duke përfshirë:
- Rritje të shkallës së papunësisë, ku 400,000 persona të aftë për punë mbetën pa punë.
- Mbështetje sociale për 80,000 familje.
- Proces të papërfunduar të privatizimit, shoqëruar me falimentime të ndërmarrjeve.
Sipas vlerësimeve të asaj periudhe, jeta politike ishte e dominuar nga parti me karakter të fuqishëm etnik, ndërsa qeverisja ishte e centralizuar. Me miratimin e Kushtetutës së vitit 1991, e cila u votua pa pjesëmarrjen e deputetëve shqiptarë, u shënua një zvogëlim i të drejtave që shqiptarët gëzonin formalisht nën Kushtetutën e vitit 1974.
Edhe pse në parlament dhe në qeverinë e asaj kohe kishte përfaqësues shqiptarë, raportet theksonin se përfaqësimi në administratë dhe në strukturat shtetërore nuk ishte proporcional. Situata e rënduar ekonomike, korrupsioni dhe mungesa e një sistemi ligjor të konsoliduar kontribuan në destabilizimin e vendit gjatë viteve 2000-2001.