Sot, më 11 shtator 2026, mbushen 25 vjet nga sulmet terroriste që tronditën Shtetet e Bashkuara dhe botën. Një grup prej 19 rrëmbyesish të lidhur me organizatën al-Kaeda morën kontrollin e katër avionëve pasagjerësh, duke i shndërruar ata në armë kundër objektivave strategjike amerikane.
Dinamika e ngjarjeve
Sulmet nisën në orën 08:46, kur fluturimi AA11 goditi Kullën Veriore të Qendrës Botërore të Tregtisë në Nju-Jork. Vetëm 17 minuta më vonë, fluturimi UA175 u përplas me Kullën Jugore. Në orën 09:37, fluturimi AA77 goditi ndërtesën e Pentagonit, ndërsa fluturimi UA93 u rrëzua në një fushë në Shanksville, Pensilvani, pasi pasagjerët dhe ekuipazhi tentuan të rimerrnin kontrollin, duke penguar një goditje tjetër të mundshme në Uashington.
Bilanci tragjik përfshiu 2 977 viktima, ndër të cilët 441 punonjës të shërbimeve të emergjencës humbën jetën gjatë përpjekjeve për shpëtim. Kullat Binjake u shembën brenda më pak se dy orëve, duke shkaktuar shkatërrime masive.
Pasojat politike dhe siguria
Pas sulmeve, administrata e presidentit George W. Bush shpalli luftën kundër terrorizmit, duke ndërmarrë ndërhyrje ushtarake në Afganistan dhe Irak. Kjo ngjarje solli riorganizimin rrënjësor të strukturave të inteligjencës amerikane, përfshirë krijimin e Qendrës Kombëtare Kundër Terrorizmit për të përmirësuar ndarjen e informacionit ndërmjet agjencive.
Çështjet gjyqësore lidhur me organizatorët, si Khalid Sheikh Mohammed, vijojnë ende. Sipas njoftimeve, gjykimi i të pandehurve është planifikuar të nisë në qershor 2028, pas dështimit të një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë në vitin 2025.
Përditësime
Ceremonia përkujtimore në Ground Zero përfshiu për herë të parë një minutë heshtje në nderim të viktimave që humbën jetën nga sëmundjet e lidhura me pluhurin toksik pas sulmeve, ndërkohë që mbi 600 pjesëtarë të FDNY kanë ndërruar jetë si pasojë e ekspozimit ndaj rrënojave gjatë këtyre 25 viteve. Presidenti Donald Trump mori pjesë në ceremoninë përkujtimore në Pentagon. Autoritetet konfirmuan origjinën e 19 rrëmbyesve: 15 shtetas nga Arabia Saudite, dy nga Emiratet e Bashkuara Arabe, një nga Egjipti dhe një nga Libani.
Projekti Costs of War i Universitetit Brown raportoi se konfliktet pas 11 shtatorit shkaktuan mbi 900 mijë vdekje të drejtpërdrejta. Shtetet e Bashkuara shpenzuan ose angazhuan mbi 8 trilionë dollarë për luftërat kundër terrorizmit deri në vitin 2021. NATO aktivizoi për herë të parë Nenin 5 menjëherë pas sulmeve. Kongresi amerikan krijoi bazën ligjore për ndërhyrjet ushtarake duke autorizuar përdorimin e forcës më 18 shtator 2001.
Një dokumentar i ri investigativ ka ngritur dyshime të forta mbi ekzistencën e një avioni të pestë të përfshirë në sulmet e 11 shtatorit, të identifikuar si United Flight 23. Zbulimi bazohet në gjetjen e thikave të fshehura në një tjetër Boeing 767, të parkuar pranë United 23, duke hedhur hipotezën se terroristët mund të kenë bërë një gabim taktik. Paralelisht, ky zbulim riaktualizon debatin mbi masat legjislative të miratuara pas sulmeve, përfshirë Patriot Act të 26 tetorit 2001, i cili ndryshoi rrënjësisht arkitekturën e sigurisë kombëtare në Shtetet e Bashkuara.
Presidenti amerikan Donald Trump mori pjesë sot në ceremoninë përkujtimore të 25-vjetorit në Pentagon. Gjatë ngjarjes, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth paralajmëroi se kërcënimi terrorist ndaj SHBA mbetet ende aktiv. Paralelisht, kreu i MI5, Ken McCallum, ngriti shqetësimin për një 'tronditje strategjike' të re, duke veçuar kërcënimet kibernetike dhe operacionet e sabotimit ndaj infrastrukturës kritike si sfida prioritare për sigurinë kombëtare.
Ambasada e SHBA në Prishtinë mbajti sot një ceremoni përkujtimore në nderim të viktimave të sulmeve të 11 shtatorit. Diplomatët amerikanë përkujtuan veçanërisht 3 shtetas shqiptarë që humbën jetën në tragjedi: Simon Dedvukaj, Mon Gjonbalaj dhe Rrok Camaj. Kjo ceremoni rikonfirmoi lidhjet e ngushta mes Shqipërisë, Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara në përballjen e përbashkët ndaj terrorizmit.
Kostoja njerëzore dhe financiare e dy dekadave të luftës kundër terrorizmit pas 11 shtatorit është bërë më e qartë përmes të dhënave të fundit. Konfliktet e pas vitit 2001 kanë shkaktuar mbi 900 mijë vdekje të drejtpërdrejta, ku përfshihen mbi 400 mijë civilë. Për sa i përket shpenzimeve, Shtetet e Bashkuara kanë alokuar ose shpenzuar mbi 8 trilionë dollarë deri në vitin 2021 për operacionet ushtarake dhe masat e lidhura me sigurinë.