Akademia e Shkencave e Shqipërisë ka hapur zyrtarisht platformën online të Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe për publikun, duke mundësuar qasje të lirë në domenin fjalori.online. Ky vendim u mor me vendimin nr. 1, datë 6 janar 2026, ndërsa platforma u bë funksionale më 12 janar 2026.
Fjalori përbën një nga tre projektet madhore në fushën e albanologjisë, krahas veprave Historia e Shqiptarëve dhe Enciklopedia Shqiptare, të ndërmarra nga Akademia e Shkencave për promovimin e identitetit, historisë dhe trashëgimisë kulturore kombëtare. Vepra u përgatit nga një ekip i gjerë hartuesish, redaktorësh dhe korrektorësh, nën drejtimin e akademikut Jani Thomai si kryeredaktor, me zëvendëskryeredaktorët akademikun Valter Memishaj dhe profesorin doktor Shezai Rrokaj.
Përmbajtja e Fjalorit
Sipas drejtorit të Institutit të Gjuhësisë, Valter Memishaj, fjalori përmban rreth 125 mijë njësi leksikore, duke përfshirë mbi 105 mijë fjalë, 12 mijë e 500 njësi frazeologjike, shprehje të huaja të paasimiluara si dhe mbi 1200 akronime. Kjo vepër shkencore tejkalon fjalorët e mëparshëm, si ai i gjuhës së sotme shqipe i vitit 1980, që kishte 41 mijë fjalë me rreth 150 mijë kuptime dhe mbi 1 milion ilustrime.
Funksionaliteti i Platformës
Platforma online është konceptuar për të lejuar komunikim dhe ndërveprim me përdoruesit në të gjitha pajisjet digjitale. Gjatë një periudhe nëntëmujore nga hapja, do të mblidhen mendime, sugjerime dhe plotësime nga publiku për përmirësimin e fjalorit. Pas kësaj faze, Redaksia e Fjalorit dhe Koordinatori Teknik do të përpunojnë sugjerimet brenda një afati tremujor.
Hapi përfundimtar i projektit do të jetë botimi i fjalorit në dhjetë vëllime, i planifikuar për vitin e ardhshëm. Fjalori shërben si mjet themelor për shkrimtarët, publicistët, nxënësit, studentët, mësuesit, pedagogët, studiuesit dhe çdo person që merret me përdorimin dhe kultivimin e gjuhës shqipe, si në formën e shkruar ashtu edhe në atë të folur.
Përditësime
Akademia e Shkencave e Shqipërisë zhvilloi platformën online të Fjalorit të Madh të Gjuhës Shqipe gjatë një pune 5-vjeçare nga një ekip prej 25 ekspertësh. Koordinuesja Anila Kananaj shpjegoi se platforma ofron funksionalitete të avancuara për kërkim dhe përditësim, duke integruar zhvillimet gjuhësore të fundit. "Ky fjalor përfshin rreth 120 mijë zëra, duke mbuluar evolucionin e gjuhës shqipe në **20-30 vitet e fundit", deklaroi ajo. Periudha për sugjerime publike zgjat 9 muaj, jo 6 muaj siç raportohej më parë. Platforma u lançua nga Qendra e Botimeve Enciklopedike dhe Albanologjike, me linkun e disponueshëm në faqen e saj zyrtare.
Anila Kananaj, anëtare e Akademisë së Shkencave, deklaroi se Fjalori i Madh i Gjuhës Shqipe përfshin sinonime, antonime dhe frazologji. Ky fjalor bazohet në versionin e 1980-ës me 45 mijë fjalë, jo 41 mijë siç raportohej më parë. Kananaj theksoi shtimin e fjalëve të reja nga teknologjia dhe dialektet, si p.sh. 'gugëlloj', ndërsa fjalët jo të stabilizuara vendosen në fund të listës. Për më tepër, fjalori heq ideologjinë e mëparshme dhe pasuron kuptimet e fjalëve të vjetra.
Akademia e Shkencave e Shqipërisë zhvilloi Fjalorin e Madh të Gjuhës Shqipe në mënyrë të njëanshme, pa bashkëpunim me Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Ky proces ndikoi në funksionimin e Këshillit Ndërakademik për Gjuhën Shqipe. Projekti u nis në 2021, duke përfshirë studiues nga Instituti Albanologjik i Prishtinës pa marrëveshje zyrtare. Fjalori përmban rreth 3,500 fjalë 'të fshehura' si emra, mbiemra dhe ndajfolje, 5,000 togfjalësha terminologjikë dhe 250 terma të rinj të paasimiluar fonetikisht.