Analisti Alban Daci shkruan në Gazeta Tema dhe Shqiptarja.com se marrëdhëniet e shtetit shqiptar me diasporën kanë hyrë në një cikël vicioz, që përsëritet sa herë fryjnë erërat e zgjedhjeve. Më 31 mars 2026, ai publikoi tekstin ku thekson se diaspora quhet "pasuria më e madhe e kombit" në retorikë, por trajtohet si subjekt i keqpërdorur për fasadë.
Sipas Dacit, diaspora ftohet në tryeza festive për imazh patriotik, por përjashtohet nga vendimet e rëndësishme. Ai vlerëson se ajo përballet me zgjedhje: të pranojë rolin e dekorit apo të kërkojë statusin e partnerit strategjik.
Autori argumenton se përdorimi nga qeveritë dhe partitë politike krijon mosbesim dhe indiferentizëm. Për dekada, diaspora shihet si nevojë vetëm për vota ose mbështetje politike, e braktisur më pas si "të largët".
Ky trajtim ka prodhuar krizë të thellë besimi, sidomos te brezat e rinj të emigrantëve, të rritur me meritokraci perëndimore. Ata refuzojnë retorikën romantike dhe kërkojnë transparencë e efikasitet.
Daci propozon një projekt kombëtar serioz për përfshirjen e diasporës në integrim, me të drejtë përfaqësimi aktiv në politikë. Kjo do ta kthente diasporën nga vëzhguese kritike në pjesëmarrëse të zhvillimit, duke shfrytëzuar potencialet e saj intelektuale, ekonomike e diplomatike. Ai nënvizon nevojën për respekt reciprok dhe fundin e epokës së fasadës.