Në analizën e tij, Lutfi Dervishi shkruan se protesta studentore e zhvilluar sot në Tiranë nisi me dhunë, pas 135 ditësh protestash paqësore. Sipas tij, studentët përballen me një Tiranë më të shtrenjtë dhe me pyetjen nëse ia vlen të qëndrojnë në vend, çka e bën protestën më pak të parashikueshme.
Dervishi e përshkruan protestën e përditshme gjatë 135 ditëve si të mbështetur në një marrëveshje të pashkruar për të shmangur dhunën. Qeveria, sipas analizës, priste që protesta të lodhej dhe numri i pjesëmarrësve të binte. Numrat në shesh ranë, por kjo, thekson ai, nuk do të thotë se pakënaqësia është shuar. Në ditën e protestës studentore, një pjesë e protestuesve dukej se kishte humbur besimin te rruga paqësore.
Krahasimi me protestën e tetë viteve më parë
Analiza krahason protestën e sotme me atë studentore të tetë viteve më parë. Dervishi shkruan se atëherë, pas disa javësh protestash, qeveria shpalli Paktin për Universitetin, ndërsa kërkesat e sotme kanë karakter politik. Sipas tij, kjo lë më pak hapësirë për zgjidhje dhe kompromis.
Ndërhyrja e policisë dhe rreziku i përshkallëzimit
Sipas Dervishit, protestuesit hodhën vezë dhe gurë, ndërsa policia përdori gaz; pas kësaj u hodhën gurë të tjerë. Ai vlerëson se ndërhyrja e policisë, në vend që ta qetësonte situatën, duket se e përshkallëzoi atë. Analiza thekson se përgjigjja ndaj dhunës duhet të jetë e nevojshme dhe proporcionale, e përqendruar te personat që ushtrojnë dhunë dhe jo te e gjithë turma.
Dervishi përmend përvojën e policisë franceze në menaxhimin e turmave, duke shënuar njëkohësisht se ndërhyrjet e saj janë kritikuar për përdorim joproporcional të forcës. Ai shkruan se ndërhyrja policore nuk duhet vlerësuar vetëm nga aftësia për të zbrazur sheshin, por edhe nga aftësia për të mos e kthyer një incident në përplasje më të madhe.
Sipas analizës, nëse dhuna mbetet episod i izoluar, qeveria mund ta përballojë pa shumë vështirësi. Nëse përsëritet, ndërhyrja perceptohet si joproporcionale dhe protestës i bashkohen studentë nga universitete të tjera, pedagogë e prindër, situata mund të marrë një tjetër rrjedhë. Dervishi vëren se protesta mund të zgjerohet dhe të nisë një spirale dhune, edhe nëse askush nuk e ka synuar apo planifikuar.
Ai kujton se qeveria ka 85 vota në Kuvend, por votat parlamentare dhe legjitimiteti shoqëror nuk janë e njëjta gjë. Sipas përfundimit të analizës, nëse protesta vazhdon dhe dhuna përsëritet, kriza e rendit publik mund të shndërrohet në krizë politike.