Kosova nuk është në luftë, por kërcënimet që shqetësojnë Evropën mund të mos e anashkalojnë as atë. Një analizë e publikuar më 1 nëntor shqyrton rreziqet nga sabotimet, sulmet kibernetike dhe operacionet e fshehta, si dhe cenueshmërinë e vendit.
Prania e mijëra trupave të NATO-s në Kosovë, tensionet e vazhdueshme me Serbinë dhe fakti se infrastruktura kritike e vendit ka qenë objekt sulmesh janë ndër rrethanat e përmendura në analizë. Këto rreziqe nuk marrin domosdoshmërisht formën e një përballjeje ushtarake.
Në pjesë të tjera të Evropës, autoritetet kanë hetuar incidente që kanë përfshirë rrjete transporti, institucione shtetërore dhe kompani që furnizojnë Ukrainën me pajisje ushtarake. Disa prej incidenteve janë lidhur me shërbimet ruse të inteligjencës. Moska e mohon vazhdimisht përfshirjen; sipas analizës, dyshohet se synon të pengojë mbështetjen për Kievin dhe të krijojë pasiguri në vendet perëndimore, pa hyrë në konflikt të drejtpërdrejtë ushtarak.
Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), numri i sulmeve dhe planeve për sulme me pasoja fizike në Evropë, të identifikuara si të lidhura me Rusinë, u rrit nga 3 në vitin 2022 në 34 në vitin 2024. Rritja ka nxjerrë në pah vështirësitë për parandalimin e tyre.
Një analizë e Këshillit Atlantik, e publikuar në fillim të tetorit, vlerëson se NATO-ja ka forcuar mbrojtjen ushtarake, por ende has vështirësi në frenimin e operacioneve nën pragun e konfliktit të hapur. Sfidë mbetet edhe identifikimi i përgjegjësve dhe përcaktimi i mënyrës së reagimit. Sipas analizës, përgjigjet e NATO-s dhe vendeve anëtare kanë qenë kryesisht reaktive dhe mbrojtëse, të përqendruara te zbulimi dhe kundërshtimi i provokimeve, pa dëshmuar aftësi efektive për t’i frenuar ato.
Operacionet mund të krijojnë frikë dhe pasiguri, ndërsa përgjegjësit shpesh mbeten të paidentifikuar. Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha gjatë një vizite në Talin muajin e kaluar se reagimet e tepruara ndaj incidenteve mund t’i shërbejnë Moskës. Ai ritheksoi zotimin e Aleancës për të mbrojtur territorin e vendeve anëtare: “Ne do të mbrojmë çdo pëllëmbë të territorit të aleatëve, pavarësisht nëse aty jetojnë njerëz apo jo, pavarësisht nëse ndodhet pranë Parisit, Talinit, Uashingtonit apo Otavës”, tha Rutte.
Rekrutimi përmes detyrave të vogla
Sipas studiueses Kinga Redlowska nga Instituti Mbretëror i Shërbimeve të Bashkuara (RUSI), një operacion sabotimi mund të nisë me një mesazh në Telegram, një detyrë të thjeshtë dhe pagesë prej disa qindra eurosh. Detyrat mund të përfshijnë fotografimin e një objekti ose mbledhjen e informacioneve dhe të përshkallëzohen deri në vandalizëm apo zjarrvënie.
Redlowska thotë se shërbimet ruse rekrutojnë banorë të vendeve të Bashkimit Evropian ose të Britanisë, përfshirë studentë dhe të papunë që kërkojnë të fitojnë para. Kjo taktikë u mundëson organizatorëve të angazhojnë njerëz me kosto të ulët, duke ruajtur distancën nga veprimet në terren. Sipas saj, pagesa varet nga natyra dhe rreziku i detyrës.