Ceremonia Festive në Pallatin Maksimos
Më 31 dhjetor 2025, në ambientet e Pallatit Maksimos në Athinë, anëtarë të shoqatës së Liosiotëve të Ilionit përfaqësuan traditën arvanitase përpara kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis. Në një atmosferë festive të Vitit të Ri, pjesëmarrësit interpretuan këngë tradicionale, fillimisht në greqisht dhe më pas në gjuhën arvanitase.
Reagimet dhe Diskutimet
Interpretimi i këngëve solli reagime të shumta, veçanërisht në rrjetet sociale. Mijëra komente u shfaqën, duke e politizuar ngjarjen dhe duke e paraqitur atë si çështje kombëtare dhe gjuhësore. Shumë diskutime u përqendruan në ngjashmëritë midis gjuhës arvanitase dhe shqipes moderne.
Megjithatë, përfaqësues të shoqatës dhe studiues të trashëgimisë kulturore qartësuan qëndrimin e tyre:
- Gjuha arvanitase është një dialekt tradicional historik
- Arvanitët janë pjesë integrale e historisë dhe shoqërisë greke
- Ruajtja e traditës nuk ka lidhje me pretendime politike
Reagimi Zyrtar
Nga ana e Kryeministrit Mitsotakis dhe autoriteteve zyrtare greke nuk pati komente polemike. Ngjarja u trajtua si:
- Pjesë e protokollit festiv
- Shprehje e pluralizmit kulturor
Mbulimi Mediatik
Media kryesore greke e pasqyroi ngjarjen në mënyrë neutrale, duke u fokusuar në karakterin simbolik dhe atmosferën festive. Vajza e kryeministrit, e pranishme gjatë ceremonisë, u përpoq të kuptonte vargjet e këngëve në gjuhën arvanitase.
Konteksti Historik dhe Kulturor
Komuniti arvanitas ka një histori të gjatë në Greqi, me rrënjë që shtrihen për shekuj. Gjuha arvanitase, e folur nga mijëra greko-arvanitë, është një nga dialektet më të vjetra të gjuhës shqipe që ruhet ende sot. Edhe pse numri i folësve ka rënë gradualisht gjatë dekadave, komuniteti vazhdon të organizohet për ruajtjen e traditave dhe gjuhës së tyre.
Kjo ngjare vjen në një kohë kur Greqia po bën përpjekje për të njohur dhe respektuar diversitetin e saj kulturor të brendshëm. Në vitet e fundit, ka pasur iniciativa për dokumentimin e traditave të komuniteteve pakicë dhe dialekteve lokale.
Përfundim
Ky moment shënoi një përpjekje për njohjen dhe respektimin e trashëgimisë kulturore arvanitase brenda kontekstit kombëtar grek, duke nënvizuar rëndësinë e diversitetit kulturor dhe tradicional.