Raporti i vjeshtës 2026 i Bankës Botërore parashikon se rritja mesatare ekonomike në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor do të arrijë në 3,1% në vitin 2026, nga 2,6% në vitin 2025. Për vitet 2027 dhe 2028, rritja parashikohet në 3,4%. Konsumi dhe investimet pritet të mbështesin ecurinë ekonomike, ndërsa raporti thekson se rregullat dhe procedurat tregtare më efikase mund të ndihmojnë në krijimin e vendeve më cilësore të punës.
Për vitin 2026, parashikimet janë 3,6% për Kosovën, 3,4% për Shqipërinë, 3,3% për Malin e Zi, 3,2% për Maqedoninë e Veriut, 3,1% për Serbinë dhe 2,4% për Bosnjë dhe Hercegovinën. Në Shqipëri, rritja parashikohet të arrijë në 3,6% në vitin 2027 dhe 3,7% në vitin 2028. Për Kosovën, parashikimi është 3,8% në vitin 2027 dhe 3,9% në vitin 2028; për Serbinë, 3,7% në vitin 2027.
Treguesit ekonomikë në Shqipëri
Në muajt e parë të vitit 2026, ekonomia shqiptare u mbështet kryesisht nga kërkesa e brendshme, shërbimet dhe ndërtimi. Sipas raportit, kërkesa për punonjës në raport me ofertën e fuqisë punëtore ka ndihmuar që papunësia të zbresë në nivelin më të ulët historik. Pagat janë rritur dhe varfëria ka rënë më tej. Kredia për ekonominë ka shënuar rritje të fortë, ndërsa sektori financiar paraqitet i qëndrueshëm dhe me nivel të ulët të kredive me probleme.
Inflacioni u rrit gradualisht deri në gusht, nën ndikimin e çmimeve të ushqimeve dhe karburanteve, qirave të nxitura edhe nga kërkesa turistike dhe rritjes së pagave. Të ardhurat buxhetore ndihmuan në krijimin e suficitit fiskal gjatë gjysmës së parë të vitit. Suficiti dhe forcimi i lekut kontribuuan në uljen e borxhit publik nën 50% të PBB-së. Rritja e investimeve të huaja direkte dhe e rezervave valutore, si dhe ngushtimi i deficitit të llogarisë korrente, forcuan pozicionin e jashtëm.
Raporti vëren se rritja mbështetet ndjeshëm te turizmi sezonal dhe shërbimet me vlerë të shtuar relativisht të ulët. Baza e eksporteve është e ngushtë dhe shumë marrëdhënie eksporti mbeten afatshkurtra, duke kufizuar zgjerimin e bizneseve, produktivitetin dhe krijimin e vendeve më cilësore të punës. Massimiliano Paolucci, menaxher i Bankës Botërore për Shqipërinë, tha se adresimi i mungesës së aftësive, rritja e produktivitetit dhe krijimi i kushteve për investime e zgjerim të bizneseve janë të rëndësishme për rritjen afatgjatë.
Kostot tregtare dhe reformat
Në nivel rajonal, tregtia e mallrave dhe shërbimeve arriti në 107% të PBB-së në vitin 2025, krahasuar me 90% në Bashkimin Evropian. Eksportet e shërbimeve u katërfishuan nga viti 2010 deri në vitin 2025. Megjithatë, tarifat mesatare për mallrat e importuara janë rreth 6%, ndërsa masat jotarifore shtojnë rreth 10% kosto; në disa sektorë bujqësorë dhe ushqimorë, kostot kalojnë 20%. Kufizimet për tregtinë ndërkufitare të shërbimeve vlerësohen në rreth 29%. Ndër pengesat e përmendura janë licencat dhe autorizimet e panevojshme, kontrollet e përsëritura, certifikimi dhe kërkesat për prani fizike në tregun ku ofrohen shërbimet.
Për Shqipërinë, kostot e brendshme që lidhen me procedurat dhe rregullat mund të jenë dy deri në pesë herë më të larta se tarifat doganore. Sipas raportit, reformat në tregtinë e mallrave dhe shërbimeve mund ta rrisin PBB-në shqiptare deri në 10% në afatin e mesëm. Monitor raporton se simulimet e raportit vlerësojnë se heqja e gjysmës së pengesave ekzistuese për importet mund ta rrisë PBB-në rajonale deri në 12,5% në afatin e mesëm.