Ditmir Bushati, ish-ministër i Jashtëm, ka publikuar një analizë ku shtron pyetjen "A ka Shqipëria një politikë të jashtme?", në media si Shqiptarja.com, Lajmi.net e Koha Jone, më 11 maj 2026.
Ai e vendos çështjen në kontekstin e një periudhe tranzicioni gjeopolitik, ku normat e rendit të deritanishëm po shpërfillen gjithnjë e më shumë. Bota nuk është më e parashikueshme, politika e forcës është rikthyer dhe siguria është në qendër të çështjeve ndërkombëtare. Shtetet debatojnë për pasojat në rrafshin politik, akademik e shoqëror.
Evoluimi i rendit botëror
Bushati rikujton se rendi pas Luftës së Parë Botërore zgjati dy dekada, ai pas Luftës së Dytë Botërore katër dekada, ndërsa pas rënies së Muri i Berlinit politologë si Francis Fukuyama parashikuan "fundin e historisë" me demokracinë liberale. Tri dekada pas Luftës së Ftohtë, shpërbërja e rendit është realitet, me efekte që fillimisht shfaqen ngadalë, pastaj përshkallëzohen gjithnjë e më shpejt. Rivaliteti për energjinë, teknologjinë, zinxhirët e furnizimit me ushqim, industrinë e financat është intensifikuar. Situata ngjan me një cunami.
Karakteristika kryesore të tranzicionit përfshijnë çarjen e Perëndimit dhe aleancës transatlantike, fuqinë e kufizuar të SHBA-ve si dhe pozicionimin e Kinës si kujdestare e mundshme e rendit të ri.
Kritikat për Shqipërinë në rajon
Sipas Bushatit, Shqipëria po humbet gradualisht peshën dhe influencën politike në Ballkan. Faktori shqiptar shfaqet i përçarë, ndërsa afrimi politik me Serbinë ka dobësuar rolin udhëheqës të Tiranës. Marrëdhëniet personale politike dhe interesat afatshkurtra zëvendësojnë interesin kombëtar. Gara për influencë mes Tiranës e Prishtinës, mungesa e bashkëveprimit dhe fokusi te normalizimi me Serbinë kanë dobësuar fuqinë përcaktuese të shqiptarëve në rajon.