Presidenti Bajram Begaj dekretoi 9 majin 2027 si datën e zgjedhjeve vendore në Shqipëri, pas një takimi konsultues me partitë politike më 30 tetor. Partitë opozitare nuk morën pjesë, duke i cilësuar konsultimet formale. Zgjedhjet do të jenë të parat pas reformës administrativo-territoriale, e cila e ka ulur numrin e bashkive nga 61 në 46, përmes bashkimit të 15 bashkive.
Përfaqësimi në bashkitë e reja
Ndryshimi i kufijve administrativë prek edhe përfaqësimin në këshillat bashkiakë. Gerta Meta, eksperte e çështjeve zgjedhore dhe drejtuese ekzekutive e Shoqatës për Kulturë Demokratike (SDC), tha për Deutsche Welle se ndryshimi i hartës ndikon drejtpërdrejt në organizimin e përfaqësimit politik dhe ushtrimin e së drejtës së votës.
Banorët e bashkive të bashkuara do të zgjedhin përfaqësues në këshillat e bashkive ku janë përfshirë, në vend të këshillave të veçantë. Sipas Metës, nëse shpërndarja e mandateve nuk pasqyron dallimet demografike dhe territoriale, disa komunitete mund të pretendojnë se janë të nënpërfaqësuara.
Kodi Zgjedhor dhe përgatitjet
Megjithëse data e zgjedhjeve është caktuar, Kodi Zgjedhor ende nuk është përshtatur me ndarjen e re. Kreu i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, tha se ndryshimet duhej të ishin miratuar paralelisht me reformën territoriale. Sipas tij, duhen rishikuar rregullat për zgjedhjen e anëtarëve të këshillave, përcaktimin e numrit të tyre dhe përfaqësimin e njësive të ndryshme territoriale.
Celibashi paralajmëroi se shtyrja e ndryshimeve përtej fundit të vitit mund të krijojë probleme praktike për KQZ-në dhe çështje ligjore. Ai kërkoi angazhim urgjent nga Kuvendi dhe partitë politike.
KQZ-ja ka rreth gjashtë muaj për të përgatitur zgjedhjet në 46 bashki. Organizimi kërkon përshtatjen e dokumenteve dhe materialeve zgjedhore, si dhe planifikimin e burimeve njerëzore e financiare.
Meta tha se probleme konkrete në regjistrimin e kandidatëve, administrimin e votimit ose shpërndarjen e mandateve mund t’u japin subjekteve zgjedhore arsye për të kontestuar ligjshmërinë e vendimeve dhe rezultateve. Ajo sqaroi se vonesat në ndryshimin e Kodit Zgjedhor nuk e bëjnë vetvetiu procesin të pavlefshëm.
Reforma zgjedhore dhe standardet europiane
Në raportin e progresit për Shqipërinë, publikuar më 4 nëntor 2026, Komisioni Europian e cilësoi urgjente reformën gjithëpërfshirëse zgjedhore, veçanërisht para zgjedhjeve të vitit 2027. Raporti vë në vëmendje rekomandimet e pazbatuara të OSBE/ODIHR-it dhe Komisionit të Venecias. Meta përmendi si çështje urgjente depolitizimin e administratës zgjedhore, parandalimin e përdorimit të burimeve shtetërore në fushatë dhe transparencën e financimit.