Gazetari Enver Robelli citon trajtesën e linguist Joachim Matzinger në gazetën austriake DER STANDARD, ku shpjegohet historia e hekurudhës në Shqipëri, një vend në zhvillim pa infrastrukturë adekuate transporti. Zgjerimi i rrjetit hekurudhor në Evropën Juglindore e anashkaloi kryesisht Shqipërinë.
Gjatë Luftës së Parë Botërore
Vetëm gjatë pushtimit në Luftën e Parë Botërore u ndërtuan hekurudha të përkohshme:
- Në veri, nga austro-hungarezët, hekurudha fushore Decauville me binarë të ngushtë, fillimisht të tërhequra nga kuajt, më vonë nga lokomotiva me avull ose akumulatorë.
- Në jug, nga italianët, linjë nga Vlora në minierat e bitumit në Selenicë.
Pas luftës, shumica e këtyre hekurudhave u çmontua gjatë tërheqjes austro-hungareze. Ato që mbetën, si lidhja Vlora-Selenicë, u përdorën për qëllime industriale mes dy luftërave botërore.
Hekurudha e parë e rregullt
Në 1947, pas marrjes së pushtetit nga Partia Komuniste në 1944, u përurua hekurudha e parë me binarë standard 1435 mm. Kjo linjë, e ndërtuar me ndihmën e Jugosllavisë, shtrihej për rreth 43 kilometra nga porti i Durrësit në qytetin e vogël Peqin.
Deri në mesin e viteve tetëdhjetë, rrjeti hekurudhor u zgjerua në 677 kilometra për transportin e pasagjerëve dhe mallrave, me punë nga "vullnetarë" si studentë dhe të burgosur.
Materiali lëvizës erdhi nga vendet socialiste, veçanërisht nga Çekosllovakia.
Matzinger lidh historinë e hekurudhës me gjuhën shqipe, origjinën e termave si "tren", "shin" dhe "biletë", si dhe kontekstin e shekullit të 19-të me Hekurudhën Semmering dhe inxhinierin Carl Ritter von Ghega, familja e të cilit thuhet se kishte origjinë shqiptare, megjithëse e pavërtetuar.