Kuvendi i Kosovës nuk arriti të zgjedhë presidentin e ri të vendit brenda afatit të parashikuar nga Gjykata Kushtetuese, që skadoi në mesnatën e 28 prillit 2026. Seancat e planifikuara në orët 10:00, 14:00, 19:00 dhe 23:00 dështuan për shkak të mungesës së kuorumit prej 80 deputetësh, të nevojshëm për raundet e para të votimit.
Partitë opozitare, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK), refuzuan të marrin pjesë në seanca, duke e cilësuar procesin si shkelje kushtetuese dhe lojë politike të mazhorancës. Lëvizja Vetëvendosje, parti në pushtet që mori 51% të votave në zgjedhjet e fundit të 28 dhjetorit, propozoi si kandidate Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha pas tërheqjes së Glauk Konjufcës dhe Albulena Haxhiut.
Në votimin e mëparshëm, Rushiti mori 63 vota, një votë u shpall e pavlefshme, ndërsa Hoxha nuk mori asnjë votë, por mungesa e kuorumit e bëri procesin të pavlefshëm. Sipas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, presidenti zgjidhet me dy të tretat e votave në dy raundet e para ose me 61 vota në raundin e tretë. Me skadimin e afatit 35-ditor, Kuvendi shpërndahet automatikisht, pa nevojë për dekret presidencial, dhe zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare duhet të mbahen brenda 45 ditësh, afërsisht në fillim të qershorit. Këto do të jenë zgjedhjet e pesta që nga viti i kaluar.
Reagimet e palëve
Kryeministri Albin Kurti, njëherësh kryetar i Lëvizjes Vetëvendosje, akuzoi opozitën për sjellje joshtetërore dhe bllokim të qëllimshëm të institucioneve. Ai deklaroi se Rushiti kishte votat e nevojshme, por mungesa e kuorumit e pamundësoi zgjedhjen.
Opozita kundërshtoi, duke e quajtur tentativën e parë të Vetëvendosjes puç kushtetues dhe cenim të rendit juridik. PDK tha se Republika u mbrojt dhe qytetarët do të vendosin tani. LDK, përmes kryetarit Lumir Abdixhiku, theksoi mungesën e konsensusit dhe kërkesën e pushtetit për nënshtrim. Vlora Çitaku nga PDK i bëri thirrje Rushitit të tërhiqet nga gara.
Situata ka thelluar krizën institucionale në Kosovë, duke hapur rrugën për një fazë të re politike.
Përditësime
Albulena Haxhiu konfirmoi shpërbërjen e parlamentit, sipas Reuters.
Fatmire Mulhaxha Kollçaku tërhoqi kandidaturën për presidente, duke e zëvendësuar me Haxhiun.
Kryeministri Albin Kurti ofroi LDK-së 15 nënshkrime dhe një emër alternativ kundër Vjosa Osmanit. Kurti deklaroi se opozita ndodhet në "rënie të lirë" dhe ripërsëriti ofertën.
Vlora Çitaku akuzoi Kurtin për "stil karate" dhe abuzim me zyrën presidenciale.
Kuvendi njoftoi thirrjet e Haxhiut, duke iu referuar Kushtetutës dhe Komisionit të Venecias; seancat në 10:00, 14:30, 19:30 dhe 23:00 u ndërprenë pa votim.
Ministri i Financave vlerësoi koston e shpërbërjes në 10 milionë euro, plus dhjetëra milionë për zgjedhjet e reja.
Presidentja Vjosa Osmani publikoi një video në rrjetet sociale pas shpërndarjes së Kuvendit. Ajo ftoi për dashuri, shpresë dhe të vërtetën kundër propagandës dhe padrejtësive, duke deklaruar: "Rrugët që mbyllen nga padrejtësitë, hapen nga populli". Osmani akuzoi "njerëz me qëllime të rrezikshme" për çuarjen e Kosovës në zgjedhje. Shpërndarja ndodhi më pak se një muaj pas betimit të qeverisë së re.
Blerta Deliu-Kodra nga PDK konfirmoi pjesëmarrjen në takimin e nesërm të thirrur nga Albulena Haxhiu për diskutimin e datës së zgjedhjeve.
Ajo deklaroi se Albin Kurti priste që opozita të hyjë në sallë vetëm në momentet e fundit, nga frika e zgjedhjeve.
Deliu-Kodra akuzoi se emrat Rushiti dhe Hoxha nuk u konsultuan me partitë e tjera dhe ishin propozime të fundit pa marrëveshje politike.
Analisti Faton Mehmeti e quan LDK-në përgjegjëse kryesore për dështimin e zgjedhjes së presidentit. Sipas tij, LDK refuzoi ofertat e Albin Kurtit, duke u mbështetur në shpresën për rikthimin e Vjosa Osmanit në parti, dhe u mashtrua. Ai shton se LDK do të kishte siguruar presidentin po të ishte e interesuar.
Lëvizja Vetëvendosje (LVV) numëron 66 deputetë me koalicionet e saj në Kuvend.
- Feride Rushiti ishte anëtare e Këshillit Iniciues të themelimit të LVV.
- Prezantimi i Rushitit kishte pasaktësi: nuk ishte rekomanduar nga ambasada britanike.
- Rushiti kishte ambicie politike për garë presidenciale kundër Atifete Jahjagës.
Mytaher Haskuka deklaroi se do të garojë në zgjedhjet e ardhshme me prioritete në arsim, shëndetësi, mirëqenie sociale dhe mbrojtje të ambientit.
Ai parashikon që LVV do ta kalojë sërish 50% në 7 qershor.
Sipas Haskukës:
- Vetëvendosje propozoi figura konsensuale nga shoqëria civile për president.
- Opozita krijoi bllokadë institucionale dhe precedent të rrezikshëm.