Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) miratoi kërkesën e një grupi nismëtar me 16 aktivistë për të mbledhur firma në mbështetje të dy referendumesh të propozuara kundër ligjit për barazinë gjinore. Kërkesa u dorëzua më 12 janar 2026 dhe synon shfuqizimin e këtij ligji, si dhe votimin e qytetarëve mbi shtatë pyetje lidhur me familjen tradicionale, edukimin seksual dhe adoptimin. Nisma u ngrit pas debateve të ashpra në parlament dhe protestave publike mbi konceptin e familjes dhe identitetin gjinor.
Grupi nismëtar, i udhëhequr nga ish-gjyqtari Besnik Muçi dhe aktivisti Kastriot Çipi, përfshin anëtarë si Erald Aga, Ilir Zmalaj, Alberto Konti, Fatjon Softa, Petrit Levendi, Lirim Fëlluza, Armando Vrushi, Andi Tepelena, Etleva Merko, Igli Zepishta, Perparim Gjeka, Olsi Çaushi, Vladimir Kera, Ada Lushi. Aktivistët argumentojnë se ligji dëmton bazat e familjes shqiptare, duke prekur themelet e shoqërisë. Besnik Muçi u shpreh se duan të pyesin qytetarët nëse janë dakord me ndryshimet që lidhen me këto çështje. Kastriot Çipi theksoi nevojën për të ndaluar edukimin seksual në shkolla dhe për të kufizuar adoptimin vetëm te çiftet e martuara.
KQZ i ka dhënë grupit formularët për mbledhjen e 50 mijë firmave për referendumin e parë mbi shfuqizimin e ligjit, por ka kërkuar saktësimin e pyetjeve për referendumin e dytë. Kreu i KQZ-së, Ilirjan Celibashi, nënvizoi se pyetjet duhet të jenë të qarta për t'u përgjigjur me 'po' ose 'jo'. Pyetjet e propozuara përfshijnë:
• A doni që ligji të njohë vetëm dy gjini: mashkull dhe femër?
• A doni që ligji të njohë martesat vetëm mes burrit dhe gruas?
• A doni që ligji të njohë të drejtën e fëmijës për t'u rritur me një nënë dhe një baba?
• A doni që ligji të kufizojë edukimin seksual në arsimin parashkollor dhe 9-vjeçar?
• A doni që adoptimi i fëmijëve t'u lejohet vetëm prindërve të martuar ose vëllezërve dhe motrave të prindërve të vdekur të fëmijëve jetimë?
• A doni që ligji të dënojë marrëdhëniet seksuale mes të miturve nën 15 vjeç dhe atyre mbi 15 vjeç, si edhe mes të miturve nën 18 vjeç dhe atyre mbi 18 vjeç?
Procesi procedural parashikon një afat tremujor për mbledhjen e firmave në të gjithë Shqipërinë. Pas verifikimit të tyre nga KQZ, dosja dërgohet në Gjykatën Kushtetuese, e cila do të kontrollojë përputhshmërinë me Kushtetutën dhe garancinë e lirive themelore. Nëse kërkesa kalon këtë filtër, Presidenti i Republikës cakton datën e referendumit brenda 45 deri në 60 ditëve. Për të qenë i vlefshëm, referendumi kërkon pjesëmarrje të lartë qytetarësh.
Sipas rregullave ligjore, referendume të tilla nuk mund të mbahen tre muaj para zgjedhjeve vendore ose gjashtë muaj para dhe tre muaj pas zgjedhjeve parlamentare, duke krijuar kufizime kohore për zhvillimin e tyre.