Vendimi për eksportimin e thëngjillit të Kosovës në Maqedoninë e Veriut është bërë objekt i kritikave të ashpra nga Aleanca Kosovare e Bizneseve (AKB) dhe deputeti i LDK-së, Avdullah Hoti. Kritikat përqendrohen te fakti se Kosova po eksporton lëndën e parë, ndërsa në anën tjetër vazhdon të importojë energjinë elektrike të prodhuar nga i njëjti burim.
Qëndrimi i AKB-së
AKB ka kërkuar sqarime publike në lidhje me marrëveshjen me kompaninë ESM të Maqedonisë së Veriut, duke ngritur dyshime mbi përfitimet reale ekonomike për vendin. Sipas organizatës, shitja e thëngjillit nuk mund të konsiderohet sukses përderisa pjesa më e madhe e vlerës së krijuar, transportit dhe punësimit mbetet jashtë territorit të Kosovës. AKB-ja theksoi gjithashtu mbylljen e kompanisë “Kosova Thëngjill”, e cila më parë punësonte mbi 170 punëtorë dhe mbante ekskluzivitetin në tregtimin e këtij produkti, duke e cilësuar të pakuptimtë shmangien e kompanive vendore nga ky zinxhir ekonomik.
Kritikat e opozitës
Deputeti Avdullah Hoti e ka cilësuar këtë situatë si dëshmi të varfërisë ekonomike dhe mungesës së vizionit. Ai ka akuzuar qeverinë aktuale se pas 6 vitesh udhëheqje, nuk ka ndërtuar asnjë kapacitet të ri stabil energjetik, qoftë me thëngjill apo me gaz. Sipas Hoti-t, anulimi i projekteve madhore energjetike, siç ishte rasti me kompaninë amerikane ContourGlobal për Termocentralin “Kosova e Re”, ka lënë vendin pa siguri energjetike. Ai theksoi se eksporti i lëndës së parë dhe importimi i produktit të gatshëm është tregues i një politike të mbrapshtë ekonomike, duke i cilësuar qeveritarët si “të padijshëm” dhe “të mbrapshtë” në menaxhimin e tranzicionit energjetik.
Përditësime
Ministrja në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, njoftoi se kontrata për eksportin e thëngjillit drejt Maqedonisë së Veriut kap vlerën e 73.2 milionë eurove për një periudhë trevjeçare. Ajo siguroi se ky eksport nuk do të cenojë sigurinë e prodhimit të energjisë elektrike brenda vendit.
Analisti Naim Rashiti kritikoi marrëveshjen për eksportin e thëngjillit, duke e vlerësuar çmimin e shitjes si të pamjaftueshëm për të mbuluar dëmet shëndetësore dhe mjedisore. Rashiti argumentoi se Kosova do të duhej të kishte ndërtuar një termocentral modern me kapacitet 600 MW, i cili do të mundësonte shfrytëzimin e thëngjillit për prodhim të energjisë brenda vendit, në vend të eksportit të lëndës së parë.