Kuvendi i Shqipërisë zhvilloi dy seanca plenare gjatë së hënës, më 27 korrik 2026, për të finalizuar marrëveshjen e huasë direkte me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, në kuadër të programit të Financimit të Jashtëm Ushtarak (FMF). Marrëveshja, me vlerë 302 milionë dollarë, është hartuar për të mbështetur modernizimin e ushtrisë shqiptare sipas standardeve të NATO-s.
Zhvillimi i seancës dhe qëndrimet politike
Seanca e dytë, në të cilën u krye votimi, u zhvillua me dyer të mbyllura për shkak të informacioneve të klasifikuara që përmban dokumentacioni. Mazhoranca socialiste siguroi miratimin e marrëveshjes me 74 vota pro, duke theksuar rëndësinë historike të këtij partneriteti. Kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, deklaroi se kjo është mbështetja më e madhe financiare që SHBA i ka dhënë Shqipërisë në 104 vite marrëdhënie diplomatike.
Nga ana tjetër, opozita e Partisë Demokratike bojkotoi pjesën e dytë të seancës dhe votimin. Ndonëse kreu i grupit të PD-së, Gazment Bardhi, u shpreh në parim pro investimeve në siguri, ai kritikoi ashpër mazhorancën për ndjekjen e një procedure të përshpejtuar, duke e konsideruar atë shkelje të Kushtetutës dhe të Rregullores së Kuvendit. Opozita argumentoi se deputetëve nuk iu vu në dispozicion teksti i marrëveshjes në kohën e duhur dhe se qeveria duhej t'i kishte përmbushur detyrimet ndaj NATO-s shumë më herët.
Detajet e huasë dhe modernizimi
Sipas qeverisë, marrëveshja parashikon:
• Disbursimin e fondeve në mënyrë graduale sipas nevojave të Ministrisë së Mbrojtjes.
• Një afat prej 48 muajsh për aktivizimin e fondeve.
• Një afat shlyerjeje deri në 12 vjet.
Kreu i Grupit Parlamentar socialist, Taulant Balla, nënvizoi se procesi i negociatave është ndjekur nga afër edhe nga Presidenti i Republikës, Bajram Begaj. Ai shtoi se nëse marrëveshja nuk do të ishte votuar brenda kësaj jave, do të rrezikohej fillimi i lëvrimeve të para të pajisjeve ushtarake, të cilat pritet të nisin brenda muajit shtator 2026. Ky vendim vjen pas rritjes së fundit të buxhetit të mbrojtjes nga qeveria, e cila synon përmbushjen e standardeve të NATO-s dhe shtimin e kapaciteteve ushtarake të vendit.
Përditësime
Kuvendi ka zbatuar masa strikte konfidencialiteti për marrëveshjen e huasë ushtarake me SHBA, duke detyruar deputetët të nënshkruajnë deklarata për aksesimin e tekstit. Tensionet u përshkallëzuan kur deputeti Agron Shehaj u përplas me drejtuesit e Kuvendit pas tentativës për të nxjerrë dokumentin nga salla. Në vijim, kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, kërkoi nga SPAK nisjen e hetimeve penale ndaj Shehajt. Paralelisht, Ministri i Mbrojtjes, Ermal Nufi, finalizoi detajet e marrëveshjes gjatë takimeve me përfaqësues të DSCA në Uashington më 11 qershor. Marrëveshja përcakton mekanizmat financiarë për realizimin e investimeve ushtarake në masën 5% të PBB-së.
Kuvendi ka miratuar marrëveshjen e huasë ushtarake prej 302 milionë dollarësh me SHBA, e cila përfaqëson rreth 1% të PBB-së. Procesi dyvjeçar i negocimit u iniciua nga Niko Peleshi, vijoi me Pirro Vengun dhe u finalizua nga ministri Ermal Nufi. Pasi qeveria e miratoi marrëveshjen në parim më 19 qershor, Kuvendi e ratifikoi atë me procedurë të përshpejtuar brenda një dite përmes tre komisioneve parlamentare. Gjatë këtij procesi, deputetët nuk disponuan kopje fizike të dokumentit, por e shqyrtuan atë në një mjedis të kontrolluar.
Kuvendi miratoi marrëveshjen e huasë ushtarake me SHBA, nën mbikëqyrjen e Kryetarit të Kuvendit, Niko Peleshi. Kontrata u nënshkrua nga Ministria e Financave dhe Agjencia për Bashkëpunim në Mbrojtje dhe Siguri (DSCA). Ndërsa opozita shprehu mbështetje parimore për kredinë, ajo kundërshtoi procedurën e përshpejtuar të ndjekur nga mazhoranca.
Zëvendësministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu, deklaroi se negociatat për këtë paketë financimi kanë nisur prej dy vitesh. Shqipëria është përfshirë në grupin e dytë të vendeve përfituese të programit, krahas Ukrainës. Marrëveshja, e miratuar më parë nga Kongresi Amerikan, u ratifikua sot nga Kuvendi i Shqipërisë. Ekspertët e vlerësojnë këtë huamarrje si një ndër kushtet më të favorshme të ofruara nga SHBA në kuadër të financimit ushtarak të huaj (FMF).
Kuvendi ka miratuar marrëveshjen e huasë ushtarake me SHBA, e cila kap vlerën e 302 milionë dollarëve. Zyrtari i Ministrisë së Mbrojtjes, Pirro Vengu, theksoi se ky është transaksioni më i madh i financimit në historinë e mbrojtjes së vendit. Shqipëria është bërë pjesë e paketës së dytë të mbështetjes amerikane, përkrah shteteve të krahut lindor si Polonia, Rumania, Lituania dhe Ukraina. Sipas burimeve zyrtare, Kongresi Amerikan ka ofruar kushte financiare më preferenciale për Shqipërinë, krahasuar me vendet e tjera përfituese të këtij programi.