Dy anëtarë të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, republikani Joe Wilson dhe demokrati Bill Keating, kanë ndërmarrë një nismë të përbashkët ligjore që synon rritjen e presionit ndaj qeverisjes së presidentit serb Aleksandar Vuçiç. Projektligji parashikon sanksione dhe ndalime vizash për personat që kërcënojnë demokracinë, paqen dhe integritetin territorial në rajon.
Sipas ligjvënësve, Serbia është larguar nga sundimi i ligjit dhe po ndjek një politikë të jashtme që favorizon lidhjet me Rusinë, Kinën dhe Iranin. Nisma vjen si pasojë e shqetësimeve për gjendjen e demokracisë në Serbi, veçanërisht në prag të zgjedhjeve të paralajmëruara për muajin tetor. Projektligji mbështet protestat studentore dhe qytetare që kanë zgjatur prej dy vitesh, të cilat u nxitën nga shembja e tendës në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor të vitit 2024, ku humbën jetën 16 persona.
Projektligji përcakton katër fusha kyçe ku kërkohet përparim nga Beogradi:
• Marrëdhëniet me Rusinë, Kinën dhe Iranin.
• Garantimi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme.
• Reforma në sundimin e ligjit dhe lufta kundër korrupsionit.
• Mbrojtja e lirisë së medias, lirisë së tubimit dhe institucioneve demokratike.
Nëse administrata amerikane nuk mund të vërtetojë përparimin e Serbisë në këto drejtime, projektligji kërkon ndërprerjen e dialogut strategjik dhe shkurtimin e financimeve dypalëshe. Kjo nismë shënon një ndryshim të qasjes amerikane, duke ndikuar në marrëdhëniet që deri më tani janë karakterizuar nga dialogu strategjik i nisur në korrik dhe lidhjet e ngrohta të presidentit serb me Donald Trump dhe rrethin e tij.
Përditësime
Projektligji mori emrin zyrtar SRBIJA Act. Ai parashikon ndalimin e vizave për personat që minojnë demokracinë dhe stabilitetin në rajon. Kongresisti Joe Wilson e cilësoi Vladimir Putinin si 'kriminel lufte' në deklaratën për 'The Hill'. Nisma vjen në prag të zgjedhjeve të mundshme parlamentare dhe presidenciale në Serbi, të cilat pritet të mbahen më 18 ose 25 tetor.
Kongresisti Joe Wilson vlerësoi qeverinë e Serbisë si kërcënim për stabilitetin rajonal, duke theksuar regresin e konsiderueshëm demokratik në vend. Projektligji dypartiak SRBIJA Act, i ndërmarrë nga Wilson dhe Bill Keating, kërkon që Beogradi të ndërpresë zyrtarisht lidhjet me Rusinë, Kinën dhe Iranin. Nisma përkufizon këto shtete si 'armiq të lirisë', duke kushtëzuar marrëdhëniet e mëtejshme me distancimin e plotë të autoriteteve serbe nga këto qendra fuqie.
Projektligji mori emrin zyrtar Supporting the Rule of law, Building Institutional Justice, and Accountability Act. Inciatorët përfshinë eksplicit mbështetjen për dialogun Kosovë-Serbi si një detyrim kyç të politikës së SHBA. Kongresmeni Joe Wilson deklaroi se qeverisja e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, shënon një shmangie të rrezikshme nga sundimi i ligjit dhe një afrim me aktorë malinjë ndërkombëtarë.
Projektligji, i njohur zyrtarisht me akronimin SRBIJA Act, shton masa të rrepta ndëshkuese për stabilitetin rajonal. Nisma parashikon sanksione financiare dhe ndalimin e vizave për individët që kërcënojnë sigurinë ose integritetin territorial në Ballkan. Gjithashtu, legjislacioni synon aktorët që pengojnë zbatimin e marrëveshjeve rajonale dhe procesin e njohjes reciproke.
Kongresmeni Joe Wilson theksoi për The Hill rëndësinë e kësaj nisme në mbrojtjen e stabilitetit rajonal. Projektligji mbështetet në të dhënat e Freedom House, të cilat e klasifikojnë Serbinë si shtet 'pjesërisht të lirë', duke ngritur shqetësime për erozionin e vlerave demokratike. Burime të afërta me Donald Trump konfirmuan se mbështetja e tij për marrëveshjen e vitit 2020 mbetet e ndarë nga qëndrimi aktual i projektligjit mbi lidhjet strategjike të Beogradit me aktorë autoritarë.
Ligjvënësit amerikanë formalizuan nismën ligjore nën numrin zyrtar H.R.10183. Projektligji tani identifikohet zyrtarisht si SRBIJA Act, akronim që shpjegon "Supporting the Rule of Law, Building Institutional Justice, and Accountability Act". Nisma ndërlidhet drejtpërdrejt me Aktin për Demokracinë e Ballkanit Perëndimor, duke vendosur parametra ligjorë për monitorimin e sjelljes politike në rajon.