Qytetarët e Maqedonisë së Veriut udhëtojnë shpesh në Kosovë dhe Serbi për të blerë barna më të lira, sipas dëshmive të pacientëve të ndara me Radion Evropa e Lirë. Kjo praktikë, e quajtur turizëm farmaceutik, është veçanërisht e shpeshtë gjatë fundjavave në pikën kufitare Bllacë midis Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës, ku rojtarët kufitarë dëgjojnë fraza si “Deri në Han të Elezit për barna”.
Hani i Elezit, i vendosur vetëm 5-6 kilometra nga kufiri, është destinacioni kryesor në anën e Kosovës. Të tjerë shkojnë deri në Ferizaj, rreth 35-40 kilometra larg, për të blerë barna bashkë me pazar. Në anën serbe, përmes pikës kufitare Tabanovc, qytetarët drejtohen në Vranjë.
Bëhet fjalë për barna të nevojshme për sëmundje si ato kardiovaskulare, tromboza dhe astma. Në Maqedoninë e Veriut, këto barna ose nuk janë në listën pozitive të Fondit për Sigurim Shëndetësor (FSSH), ose nuk subvencionohen, ose janë të shtrenjta, ose mungojnë në farmaci. Edhe pse mjekët i përshkruajnë, pacientët i blejnë privatisht.
Millan S., 48-vjeçar nga Shkupi, i cili trajtohet për sëmundje kardiovaskulare, thotë se udhëton shpesh për barna dhe se ato janë më të lira në Serbi. “Për barna shkoj më shpesh sesa do të doja. Kur më thonë sa kushton në muaj, më vjen të qaj”, deklaron ai.
Një shembull tjetër është Dragan M., 60-vjeçar nga Shkupi, i cili merr çdo ditë Xarelto 15 miligramë pas operacionit në këmbë për trombozë venoze. Ky bar përdoret për trajtim dhe parandalim të mpiksjes së gjakut, dhe çmimi ndryshon ndjeshëm mes vendeve.
Pacientët, farmacistët maqedonas dhe mjekët konfirmojnë se ky fenomen është bërë përditshmëri. Megjithatë, shteti maqedonas nuk disponon shifra zyrtare për numrin e qytetarëve të përfshirë, terapitë mujore apo shumat e shpenzuara jashtë.