Ministri i Kulturës Blendi Gonxhja bëri të ditur se ojnat, arti i thurjes me grep dhe gjilpërë në traditën shqiptare, janë nominuar për përfshirje në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit në UNESCO. Nominimi bëhet përmes një dosjeje të përbashkët me Rumaninë dhe Turqinë. Lajmi u bë i ditur më 10 prill 2026.
Sipas Blendi Gonxhja, kjo trashëgimi ruhet dhe përcillet ndër breza nga gratë shqiptare. Ajo vazhdon të jetojë sot përmes mjeshtërisë së artizaneve, duke ndërthurur traditën me frymën bashkëkohore dhe duke përfaqësuar kulturën shqiptare në arenën ndërkombëtare.
Ojnat, ose qëndisja me oje, përbëjnë një nga format më të çmuara të trashëgimisë artizanale shqiptare. Kjo teknikë kryhet me gjilpërë të hollë dhe fije ari ose argjendi të holla. Në Gjirokastër njihej si puna me cimb. Përdoret kryesisht në:
- pajat e vajzave;
- çarçafët;
- këllëfët e jastëkëve;
- këmishat e natës;
- çentrot për zbukurimin e mjedisit shtëpiak;
- kostumet popullore të nuses gjirokastrite dhe lunxhiote;
- shamianë e kokës dhe brezat në kostume të tjera.
Kjo praktikë vazhdon të trashëgohet në zona të ndryshme të Shqipërisë, duke dëshmuar identitetin kulturor dhe mjeshtërisë së dorës shqiptare.
Përditësime
UNESCO ka regjistruar tani 5 asete shqiptare në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale:
- Isopolifonia (që nga 2005);
- Xhubleta;
- Transhumanca (në bashkëpunim me shtete të tjera);
- Kënga e Tropojës;
- Lahuta.