Përmbytja në Durrës zbulon dobësinë e infrastrukturës urbane
Përmbytja e sotme e Durrësit, e perceptuar gjerësisht si e paprecedentë, ka nxitur një reagim të menjëhershëm publik, ku shkaku kryesor po kërkohet tek hidrovoret, kapaciteti i tyre apo mirëmbajtja e pamjaftueshme. Ky fokus, ndonëse i kuptueshëm, është në thelb i pamjaftueshëm dhe rrezikon të fshehë problemin më të thellë: Durrësi, ashtu si shumë qytete bregdetare dhe fushore në Shqipëri, vazhdon të menaxhojë ujin sipas një logjike të vjetruar, që synon largimin e tij sa më shpejt, në vend që të investojë për ta mbajtur dhe menaxhuar atë në territor.
Paradigma e drenazhimit urban dhe limitimet e saj
Në planin akademik dhe profesional, ky model njihet si paradigma tradicionale e drenazhimit urban, e ndërtuar mbi infrastrukturën e quajtur "gri", e cila përbëhet nga kanale të mbyllura, kolektorë, pompa dhe shkarkime direkte në det ose lumenj. Ky sistem bazohet në supozimet që reshjet janë relativisht të moderuara, sipërfaqet të depërtueshme dhe ritmet e urbanizimit të qëndrueshme.
Megjithatë, asnjë nga këto kushte nuk ekziston më në realitetin bashkëkohor. Ndryshimet klimatike kanë rritur ndjeshëm intensitetin dhe përqendrimin kohor të reshjeve, ndërsa urbanizimi i Durrësit ka prodhuar një territor gjithnjë e më të papërshkueshëm, ku toka ka humbur funksionin e saj natyror thithës.
Hidrovoret: Pika e shpërthimit, jo shkaku real
Në këtë kontekst, hidrovoret nuk janë shkaku i përmbytjeve, por më shumë pika ku shpërthen dështimi i gjithë sistemit. Ato funksionojnë si "valvul sigurie" e fundit në një territor që nuk mban më ujë. Sa herë që reshjet tejkalojnë një prag kritik, sado të fuqishme të jenë pompat, ato nuk mund të përballojnë volumet e mëdha të ujit që grumbullohen në një kohë shumë të shkurtër.
Investimi vetëm në rritjen e kapaciteteve të largimit të ujit përfaqëson, sipas analizuesve, një garë të humbur. Çdo zgjerim i infrastrukturës gri do të neutralizohet nga urbanizimi i mëtejshëm dhe nga ekstremet klimatike që priten të intensifikohen në dekadën e ardhshme.
Strategjia bashkëkohore e menaxhimit të ujit
Strategjia bashkëkohore e menaxhimit të ujërave të stuhive në zonat urbane, e konsoliduar në politikat e Bashkimit Evropian dhe në praktikën e planifikimit territorial, bazohet në një parim krejt tjetër: uji duhet të mbahet në vend, të ngadalësohet dhe të shpërndahet nëpërmjet një kombinimi të infrastrukturës "jeshile" (hapësirat e gjelbëruara, lagja përlymake, sipërfaqet poroze) dhe masave të inteligjentes urbanistike.
Ky model synon arritjen e një ekuilibri më të mirë me ciklin natyror të ujit, në vend të përpjekjes për ta dëbuar atë sa më shpejt. Përqasja tradicionale, e përqendruar vetëm në pompat dhe kolektorët, ka vërtetuar përfundimisht limitimet e saj në kushtet e ndryshimit klimatik global dhe densifikimit urban.
Perspektivat e ardhshme për Durrësin
Përmbytja e kësaj jave shënon një pikë kthese në historinë e menaxhimit urban të ujit në Shqipëri. Zgjedhja që do të bëhet sot ndërmjet vazhdimit me sistemet e vjetra "gri" ose adoptimit të strategjive inovative të njohura në Evropën bashkëkohore do të përcaktojë reziliencën e Durrësit ndaj kërcënimeve të ardhshme klimatike dhe urbane.
Ekspertët theksojnë se përmbytja e sotme duhet të shërbejë si një alarm për një rishikim të thellë të strategjisë urbane, ku uji nuk trajtohet si armik që duhet larguar, por si një resurs natyror që duhet menaxhuar në mënyrë inteligjente dhe të qëndrueshme.