Gjatë protestave kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama në Shqipëri, të zhvilluara nga 13 deri më 18 tetor, në rrjetet sociale dhe platformat e komunikimit qarkulluan pretendime për protestues të vdekur, vajza të rrëmbyera, policë serbë që ndërhynin në protesta dhe avionë që mbërrinin nga Izraeli. Një pjesë e pretendimeve u përgënjeshtruan nga institucionet dhe organizatat e verifikimit të fakteve, ndërsa të tjera mbetën të pakonfirmuara.
Nevila Gjata, kryeredaktore e platformës Faktoje.al, tha për Radion Evropa e Lirë se narrativat e protestave të tanishme ndryshonin nga ato të protestave të mëparshme të lëvizjes “Flamingo”. Sipas saj, fokusi ishte zhvendosur nga temat gjeopolitike dhe ideologjike te ngjarje konkrete, si dhuna, viktimat e pretenduara dhe siguria e protestuesve. Ajo tha se kishin ndryshuar edhe mënyrat e përhapjes së pretendimeve dhe audienca që ato arrinin.
Pretendime për viktima dhe rrëmbime
Gjatë protestave të 13–16 tetorit, në rrjetet sociale u përhapën pretendime për protestues të intubuar pas dhunës policore, të rinj në koma dhe viktima, përfshirë një të ri nga Tetova. Sipas Gjatës, këto pretendime nuk u konfirmuan nga mjekët e Spitalit të Traumës, Ministria e Shëndetësisë apo verifikimet në terren të Faktoje.al.
Qarkulluan gjithashtu pretendime për rrëmbimin e tri vajzave nga burra të panjohur në Qytetin Studenti dhe të një vajze tjetër nga persona me rroba civile. Faktoje.al i përgënjeshtroi pretendimet për tri vajzat pas verifikimeve me administratën, dëshmitë dhe kontaktit të drejtpërdrejtë të gazetareve me studente rezidente. Policia kundërshtoi pretendimin për vajzën që dyshohej se ishte futur në një furgon.
Gjata tha se pretendimet nuk përhapeshin domosdoshmërisht për të njëjtin qëllim: disa persona u besonin, disa i përhapnin për klikime dhe përfitime, ndërsa të tjerë synonin të rrisnin tensionin duke nxitur frikë e zemërim ose t’ia atribuonin dhunën Partisë Socialiste. Ajo shtoi se pretendimet e pavërteta për dhunë u përhapën në një kohë kur ishin dokumentuar edhe raste reale të dhunës policore ndaj protestuesve.
Reagimet dhe shifrat
Gjatë gjashtë ditëve të protestave, policia përdori gaz lotsjellës, topa uji dhe plumba gome, siç konfirmoi drejtori i Përgjithshëm i Policisë, Skënder Hita. Policia e Shtetit pezulloi shtatë efektivë dhe nisi ndaj tyre hetime disiplinore për dyshime për përdorim të tepruar të forcës.
Avokati i Popullit Endri Shabani nisi hetim administrativ për të vlerësuar nëse përdorimi i forcës nga policia ishte i domosdoshëm dhe proporcional. Më 16 tetor, ai njoftoi se institucioni kishte kontaktuar 214 persona të privuar nga liria dhe kishte evidentuar ankesa për dhunë policore, mungesë të kujdesit mjekësor dhe shkelje të të drejtave të të miturve. Shabani dënoi dhunën ndaj policëve dhe protestuesve.
Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, nga 13 deri më 17 tetor, 272 persona kërkuan ndihmë mjekësore: 169 punonjës policie, 82 protestues dhe 21 kalimtarë.