Kryeministri Edi Rama prezantoi sot në Tiranë Programin Kombëtar të Strehimit, një reformë strukturore që synon të ndryshojë qasjen e shtetit ndaj nevojave për banesa. Programi, i cili do të kalojë në konsultim publik përpara se të dërgohet në Kuvend, është hartuar për të mbështetur familjet e reja, të rinjtë dhe shtresat vulnerabël.
Shtyllat e Programit të ri
Reforma është ndërtuar mbi gjashtë shtylla kryesore:
- Banesat sociale me qira: Do të përdoren ndërtime të reja, blerje në treg, përshtatje të objekteve shtetërore apo të konfiskuara nga shkeljet e lejeve të ndërtimit, si dhe partneriteti publik-privat.
- Banesat me kosto të ulët: Subvencionimi i kredisë nga shteti për familjet përfituese.
- Përmirësimi i banesave ekzistuese: Ndërhyrje për grupet vulnerabël dhe investime në zona informale.
- Zhvillimi i zonave të reja: Krijimi i lagjeve dinjitoze që integrojnë banesa për të gjitha shtresat shoqërore.
- Banesat e përkohshme: Krijimi i infrastrukturës së gatshme për strehimin e familjeve të prekura nga fatkeqësitë natyrore si përmbytjet apo zjarret.
- Banesat e veçanta: Njësi të përshtatura posaçërisht për familjet me persona me aftësi të kufizuara.
Mbështetja për çiftet e reja dhe shtresën e mesme
Në kuadër të këtij programi, qeveria synon pajisjen me çelësa shtëpie për 4 mijë çifte të reja. Mbështetja do të përfshijë 2 mijë kredi me interes zero për apartamente me vlerë deri në 60 mijë euro dhe 2 mijë kredi me interes 3% për banesa mbi këtë vlerë. Tavani i të ardhurave për përfituesit do të rritet në 280 mijë lekë neto në muaj, ndërsa kredia maksimale që mund të përfitohet do të jetë nga 17 deri në 20 milionë lekë. Aplikimet për këto kredi pritet të nisin në nëntor të këtij viti.
Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, bëri të ditur se për vitin 2026 janë shpallur fituesit e thirrjes për përmirësimin e kushteve të banimit, ku 26 bashki nga 33 aplikante do të përfitojnë një fond prej 700 milionë lekësh për 663 familje. Ministri i Pushtetit Vendor, Ervin Demo, theksoi se politika e strehimit shërben edhe si një nxitës i zhvillimit ekonomik lokal.
Përditësime
Qeveria shpalosi strukturën e re të Programit Kombëtar të Strehimit, e cila parashikon ndarjen e projekteve në 30% strehim social, 40% strehim të përballueshëm dhe 30% për shitje në treg të lirë. Enti Kombëtar i Banesave do të transformohet në një shoqëri publike (SHA) për të administruar investimet. Qeveria synon dorëzimin e 7 mijë çelësave në Tiranë deri në vitin 2027. Financimi i këtyre ndërhyrjeve do të garantohet nga taksa 3% mbi lejet e ndërtimit për kullat dhe nga mbështetja e fondeve të Bashkimit Evropian. Programi zgjerohet gjithashtu me banesa të përkohshme për raste të fatkeqësive natyrore dhe njësi të përshtatura për persona me aftësi të kufizuara.
Qeveria finalizoi arkitekturën e programit 'Rilindja 2.0', i cili do të operojë përmes 6 nën-programeve të dedikuara për reformën e strehimit. Strategjia e re për zgjerimin e fondit të banesave sociale përfshin blerjen direkte nga tregu dhe konvertimin e objekteve të konfiskuara për shkelje të lejeve të ndërtimit në ambiente banimi. Drafti ligjor që formalizon këto ndryshime do t'i nënshtrohet së shpejti konsultimit publik, për t'u dërguar më pas për miratim në Parlament.
Kryeministri Edi Rama deklaroi se deri më tani kanë përfituar nga politikat e strehimit 30 904 familje. Gjatë fjalës së tij, Rama kritikoi ashpër administratën e Bashkisë së Tiranës, duke e cilësuar kryeqytetin si 'pa kokë' në kushtet kur kryebashkiaku Erion Veliaj ndodhet në paraburgim.
Qeveria zgjeroi programin e strehimit duke përfshirë emigrantët si kategori prioritare përfituese. Ministria prezantoi një skemë të re subvencionimi, e cila mbulon 50% të qirasë për banesat me kosto mujore deri në 400 euro. Kryeministri Edi Rama njoftoi se procesi i rindërtimit në Tiranë pas tërmetit të vitit 2019 do të finalizohet brenda 7 viteve. Duke komentuar situatën në Bashkinë e Tiranës, Kryeministri Rama e lidhi dinamikën administrative të institucionit me seancën e ardhshme të Gjykatës së Lartë, e cila do të shqyrtojë masën e sigurisë për kryebashkiakun Erion Veliaj.
Qeveria do të zbatojë 6 programe të reja strehimi duke nisur nga viti i ardhshëm. Këto skema synojnë të mbështesin 7 mijë çifte të reja brenda vitit 2025. Programet përfshijnë banesa të përkohshme për familjet e goditura nga fatkeqësitë natyrore dhe njësi për personat me aftësi të kufizuara. Kryeministri Edi Rama u kërkoi bashkive të aktivizojnë taksën 3% të strehimit social të mbledhur nga ndërtuesit për të financuar këto nisma. Qeveria rikonfirmoi objektivin për strehimin e 50 mijë çifteve të reja deri në vitin 2030.
Qeveria do të miratojë paketën ligjore për programin e ri të strehimit në fillim të tetorit 2026. Thirrjet për aplikim për përfituesit do të hapen brenda vitit 2026, ndërsa shpallja e fituesve parashikohet në fillim të vitit 2027. Programi fokusohet në ndërtimin e blloqeve të banimit me ndarje specifike: 30% për shtresat në nevojë, 40% për strehim të përballueshëm dhe 30% për tregun e lirë, duke përfshirë një komponent të dedikuar për të moshuarit. Apartamentet me çmim deri në 60 mijë euro do të jenë kryesisht të vendosura në periferi dhe me sipërfaqe të reduktuar.
Qeveria ka zyrtarizuar mekanizmat e reja mbështetëse për programin e strehimit. Ekzekutivi krijoi Fondin Kombëtar për Strehimin, i cili do të mbulojë diferencat e normave të interesit për kredimarrësit. Programi zgjerohet me subvencionimin e qirasë për 3 mijë apartamente. Autoritetet përcaktuan kriteret për blloqet e reja të banimit: 30% e hapësirave do t'u dedikohen shtresave në nevojë, 40% për strehim të përballueshëm dhe 30% për tregun e lirë. Apartamentet me vlerë deri në 60 mijë euro në zona periferike janë të rezervuara ekskluzivisht për profesionistë të rinj dhe çifte.
Qeveria do të miratojë paketën ligjore për strehimin në fillim të tetorit 2026. Fondi Kombëtar për Strehimin do të sigurojë burime përmes 3% të të ardhurave nga taksat e zhvilluesve të mbledhura nga bashkitë dhe nga buxheti i shtetit. Financimi do të plotësohet nga mekanizmat e Bankës Europiane të Investimeve (BEI). Programi zgjeron skemën e subvencionimit të qirasë, duke përfshirë tashmë edhe familjet e reja dhe profesionistët që kthehen në vendbanimet e tyre, përtej kategorive në nevojë.
Reinaldo Pipiria, Drejtor Ekzekutiv i Shoqatës së Pasurive të Paluajtshme, konfirmoi mbështetjen e sektorit privat për programin e strehimit, duke e vlerësuar atë si një hap të nevojshëm për tregun. Ekspertët e fushës sqaruan megjithatë se opsioni i blerjes së banesave me çmimin 60 mijë euro në Tiranë mbetet i kufizuar vetëm në zona periferike dhe për apartamente me sipërfaqe të reduktuar. Nisma po analizohet nga analistët si pjesë e një strategjie më të gjerë europiane, e cila synon rritjen e përballueshmërisë së banesave për shtresat në nevojë dhe profesionistët e rinj.