Vendimi i fundit i Dhomave të Specializuara në Hagë ndaj ish-Presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, dhe krerëve të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) për krime lufte, ka shkaktuar debate të forta rreth pasojave juridike dhe politike për rajonin.
Ambasadori i Kosovës në Kroaci, Martin Berishaj, në një intervistë për televizionin kroat HRT, i cilësoi dënimet si drakoniane dhe shprehu dyshime mbi besueshmërinë e dëshmive. Ai nënvizoi se vendimi i instancës së parë nuk është përfundimtar dhe refuzoi pretendimin se ky verdikt vë në dyshim legjitimitetin e pavarësisë së Kosovës. Sipas Berishaj, procedurat duhet të fokusohen te përgjegjësia individuale, duke hedhur poshtë idenë se UÇK-ja ishte një strukturë e kriminalizuar.
Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, deklaroi se ndonëse mbështet ndëshkimin për krime konkrete, argumenti i linjave të komandimit i përdorur nga gjykata është i paqëndrueshëm. Ai shpjegoi se ngritja e kësaj gjykate në Hagë ishte një detyrim për shkak të vrasjes së dëshmitarëve dhe për të shmangur aplikimin e tribunalit për ish-Jugosllavinë në rastin e Kosovës. Berisha paralajmëroi se apelimi mbetet rruga e vetme juridike, duke theksuar se çdo përpjekje tjetër mund të ndërlikojë pozitën e ish-udhëheqësve dhe të shtetit.
Nga ana tjetër, analisti Lulzim Veliu e vlerësoi vendimin si një zhvillim me karakter politik. Ai argumentoi se përmes këtij verdikti UÇK-ja është cilësuar si Ndërmarrje e Përbashkët Kriminale. Veliu bëri thirrje për një angazhim të kujdesshëm të klasës politike në procesin e apelit, me qëllim shmangien e pasojave afatgjata mbi figurat historike të çlirimtarëve të Kosovës.
Përditësime
Debati mbi vendimin e Dhomave të Specializuara është thelluar, duke shkaktuar përplasje politike dhe thirrje për mobilizim qytetar. Ministri i Drejtësisë, Jeton Shasivari, u përfshi në polemika pas qëndrimit neutral, duke kërkuar respektim të rendit ligjor. Avokati Besnik R. Berisha kërkoi protesta paqësore, duke konfirmuar mbështetjen financiare të Qeverisë së Kosovës për mbrojtjen e ish-krerëve të UÇK-së. Nga ana tjetër, figura opozitare dhe analistë, mes të cilëve Enver Bytyçi dhe Sala Jashari, e cilësuan vendimin si politik, duke vënë në shënjestër rolin e kryeministrit Edi Rama. Publicisti Kim Mehmeti kritikoi mungesën e një angazhimi më të gjerë shoqëror për mbrojtjen e të vërtetës historike mbi luftën.
Deputeti Agron Gjekmarkaj akuzoi Kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama, për një politikë preferenciale ndaj Beogradit në dëm të Kosovës. Analisti Enver Bytyçi pretendoi se Edi Rama ka ndërhyrë personalisht në të kaluarën për të ndihmuar në themelimin e Gjykatës Speciale në Prishtinë. Ndërkohë, Kim Mehmeti kritikoi PDK-në dhe OVL-në e UÇK-së për mungesë të nismave institucionale në dokumentimin e së vërtetës historike. Në të njëjtën linjë, Sala Jashari kërkoi një angazhim më të madh të përbashkët ndërshtetëror për të kundërshtuar tentativat për rishkrimin e historisë së luftës.
Publicisti Kim Mehmeti kritikoi Partinë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Organizatën e Veteranëve të Luftës së UÇK-së për neglizhencë ndaj betejës dokumentare për të vërtetën historike. Sipas tij, këto subjekte janë fokusuar ekskluzivisht te përfitimet elektorale në vend që të investonin në filma dokumentarë apo tribuna ndërkombëtare për mbrojtjen e figurave të UÇK-së. Mehmeti gjithashtu ngriti shqetësime mbi qëndrimin e ish-të dërguarit Richard Grenell, duke e lidhur atë me lobimin pro-serb dhe dekorimin e tij nga presidenti i Serbisë.
Avokati Idajet Beqiri propozoi dy mekanizma juridikë dhe diplomatikë për zhbërjen e Dhomave të Specializuara, duke kërkuar angazhimin e drejtpërdrejtë të Parlamentit të Kosovës dhe Këshillit të Evropës. Beqiri argumentoi se vendimi i shkallës së parë ka nxjerrë në pah pastërtinë e luftës së UÇK-së, duke përjashtuar ndërlidhjen e saj me krimet kundër njerëzimit. Ndërkohë, deputeti Agron Gjekmarkaj akuzoi qeverinë shqiptare për pasivitet diplomatik. Ai e cilësoi mbështetjen e Tiranës zyrtare për ish-krerët e UÇK-së si deklarative dhe pa ndikim real në proceset gjyqësore në Hagë.
Hysen Gecaj paralajmëroi se vendimi i Dhomave të Specializuara në Hagë mund të shfrytëzohet nga Serbia dhe Rusia për të destabilizuar Kosovën. Gecaj akuzoi presidentin serb Aleksandar Vuçiq për manipulim të narrativës politike përmes këtij verdikti. Megjithatë, ai siguroi se institucionet e sigurisë së Kosovës mbeten të përgatitura për të përballuar çdo provokim të mundshëm të jashtëm.
Ambasadori i Kosovës në Kroaci, Martin Berisha, kundërshtoi dënimet e shqiptuara nga Dhomat e Specializuara, duke i cilësuar ato si drakonike. Berisha vuri në dyshim besueshmërinë e dëshmive të paraqitura gjatë procesit gjyqësor. Ai sqaroi dallimin juridik midis Tribunalit të Hagës dhe Dhomave të Specializuara, duke nënvizuar se këto të fundit janë institucion i themeluar nga Kuvendi i Kosovës. Ambasadori ritheksoi se UÇK-ja nuk ka vepruar si strukturë e kriminalizuar, duke shtuar se përgjegjësia penale mbetet çështje individuale. Për më tepër, ai bëri thirrje për ruajtjen e partneritetit strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës gjatë kësaj faze të ndjeshme.
Nënkryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Enver Hoxhaj, paralajmëroi se konfirmimi i dënimeve në shkallë të dytë do të shndërrojë shtetin e Kosovës në objektivin kryesor të 'luftës speciale' të Serbisë. Ndërkohë, ambasadori Martin Berisha sqaroi për mediat ndërkombëtare se vendimi aktual është i shkallës së parë dhe nuk cenon statusin e pavarësisë së shtetit. Nga ana tjetër, analisti Kim Mehmeti kritikoi ashpër klasën politike kosovare për pasivitet, duke theksuar se angazhimi i tyre është kufizuar vetëm te mbështetja financiare për mbrojtjen, pa ndërmarrë nisma serioze institucionale për të mbrojtur të vërtetën mbi luftën e UÇK-së.
Dhomat e Specializuara në Hagë shpallën verdiktin për ish-krerët e UÇK-së, duke caktuar këto dënime: Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet, dhe Rexhep Selimi me 13 vjet. Paneli gjykues, i kryesuar nga Charles Smith, i liroi të akuzuarit nga të gjitha akuzat për krime kundër njerëzimit. Kryetari Smith sqaroi se ky vendim nuk ndikon në legjitimitetin e UÇK-së dhe luftën e saj për pavarësi. Ndërkohë, ministri i jashtëm serb, Ivica Daçiç, e cilësoi vendimin si konfirmim të qëndrimeve të Serbisë ndaj UÇK-së.
Deputetja e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Ganimete Musliu, kundërshtoi vendimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, duke e cilësuar atë si 'masakër të drejtësisë ndërkombëtare'. Musliu vuri në pikëpyetje integritetin e procesit gjyqësor, duke argumentuar se gjykata ka shkëputur gjykimet nga konteksti historik dhe e vërteta e luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK).
Publicisti Lis Bukuroca bëri thirrje për reformim të partive politike, përfshirë PDK-në, duke kërkuar ndërprerjen e përpjekjeve për sabotim institucional. Bukuroca i cilësoi si të pabaza akuzat e PDK-së ndaj Qeverisë Kurti lidhur me vendimet e Gjykatës Speciale, duke argumentuar se ekzekutivi nuk ka ndikim mbi këtë gjykatë. Analistët parashikojnë se ky verdikt mund të hapë një fazë të re të diskutimeve politike, me mundësinë e arrestimeve të tjera nga Haga.
Analisti Lavdrim Lita paralajmëroi se kërkesat për shpërbërjen e Gjykatës së Hagës janë kundërproduktive dhe rrezikojnë pozitën ndërkombëtare të Kosovës. Lita nënvizoi se procesi juridik duhet të ndiqet deri në shkallën e apelit, duke sqaruar se nuk ka precedentë për zhbërjen e një gjykate për shkak të pakënaqësive me vendimet. Ndërkohë, publicisti Kim Mehmeti kritikoi PDK-në dhe OVL-në për përqendrim te përplasjet e brendshme politike, duke argumentuar se ato dështuan të mbrojnë të vërtetën e luftës së UÇK-së përmes kanaleve diplomatike ose mediatike.
Analisti Nehat Hyseni theksoi se paneli i Gjykatës së Specializuar ka liruar katër ish-krerët e UÇK-së nga gjashtë pika të aktakuzës për krime kundër njerëzimit. Trupi gjykues argumentoi se prokuroria nuk arriti të provojë ekzistencën e një sulmi të gjerë ose sistematik ndaj popullsisë civile, një element kyç për këtë kualifikim ligjor.
Analisti britanik Aidan Hehir vlerësoi se nuk ekziston asnjë mundësi ligjore për rrëzimin e aktgjykimeve të Dhomave të Specializuara në shkallën e apelit. Hehir e cilësoi këtë gjykatë si institucion me legjitimitet të kufizuar dhe dëmtues për proceset e drejtësisë. Ai u bëri thirrje qytetarëve që pakënaqësinë ndaj vendimeve të Hagës ta adresojnë te faktorët ndërkombëtarë dhe partitë politike vendore që mundësuan krijimin e kësaj gjykate.