Ekonomia e Iranit po përballet me presione të shtuara pas gati gjashtë muajsh konflikti, ndërsa administrata e Shteteve të Bashkuara përgatitet për një valë të re sanksionesh. Më 24 gusht 2026, riali iranian shënoi një rënie rekord në tregun e parregulluar. Sipas të dhënave nga TGJU, monedha arriti vlerën prej 2.016.400 rialësh për një dollar, ndërsa burime të tjera raportojnë vlera përreth 2 milionë rialësh.
Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, e ka përshkruar këtë strategji si një "Ditë D ekonomike", duke theksuar synimin për të ndërprerë të gjitha rrugët jetike financiare që mbajnë në këmbë regjimin. Masat përfshijnë bllokimin e porteve në Gjirin Persik, pengimin e eksporteve të naftës dhe kërcënimin me masa dytësore ndaj çdo vendi apo kompanie që vazhdon të tregtojë me Teheranin. Në këtë kontekst, Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar pezullimin e transaksioneve financiare me Iranin.
Ekspertët dhe analistët paraqesin këndvështrime të ndryshme mbi ndikimin e këtyre zhvillimeve:
• Ahmad Alavi, profesor i ekonomisë, vlerëson se luhatjet nxiten nga psikologjia e tregut dhe pritshmëritë për sanksione më të ashpra, të cilat krijojnë një rreth vicioz inflacioni.
• Ebrahim Roshandel, analist politik, argumenton se sanksionet po dobësojnë ekonominë formale, ndërsa po rrisin fuqinë e rrjeteve jo transparente, si Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), duke minimizuar autoritetin e qeverisë së presidentit Masud Pezeshkian.
Gazeta financiare iraniane Donya-e Eqtesad raportoi se rënia e monedhës është pasojë e ndërprerjes së transfertave valutore dhe rënies së eksporteve, ndërkohë që guvernatori i bankës qendrore të Iranit, Abdolnaser Hemmati, pranoi se eksportet e naftës së papërpunuar janë ndalur praktikisht.
Përditësime
Administrata amerikane zyrtarizoi operacionin 'Economic Outcast' për të vendosur izolimin total financiar ndaj Iranit. Sanksionet e reja shënjestrojnë sektorët e aviacionit, transportit detar, arit, teknologjisë dhe aseteve digjitale. Çdo entitet që lehtëson pastrimin e parave për Teheranin do të përjashtohet përgjithmonë nga aksesi në dollarin amerikan. Uashingtoni pretendon se Irani përballet me një inflacion prej 350%, çka ka vështirësuar pagesat për forcat e sigurisë. Në përgjigje, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) deklaroi gatishmërinë për bashkëpunim strategjik me qeverinë e presidentit Masud Pezeshkian për të përballuar këtë luftë ekonomike.
Ministri iranian i Ekonomisë, Ali Madanizadeh, prezantoi një plan dyvjeçar për neutralizimin e sanksioneve ndërkombëtare. Në një përshkallëzim të mëtejshëm, Teherani kërcënoi me bllokimin e të gjitha eksporteve të naftës dhe ndalimin e kalimit të anijeve në Ngushticën e Hormuzit pa autorizim. Sekretari i Thesarit i SHBA, Scott Bessent, zyrtarizoi sanksione të reja ndaj 60 subjekteve, individëve dhe anijeve lidhur me operacionin 'Economic Outcast'. Ndërkohë, Kina dhe Rusia refuzuan masat amerikane, me Pekinin që konfirmoi angazhimin për mbrojtjen e interesave të veta ekonomike.
Ministri iranian i Ekonomisë konfirmoi ekzistencën e një plani dyvjeçar për menaxhimin e sanksioneve, duke synuar zbutjen e ndikimit të masave perëndimore. Në të njëjtën kohë, Shtetet e Bashkuara lëshuan një ultimatum ndaj vendeve të treta, duke kërcënuar me përjashtim nga sistemi i dollarit çdo subjekt që vijon bashkëpunimin ekonomik me Iranin. Si pasojë e pasigurisë në Ngushticën e Hormuzit, çmimi i naftës Brent u rrit në 92 dollarë për fuçi. Kina mbetet blerësi kryesor, duke absorbuar 90% të eksporteve iraniane të naftës në kundërshtim me politikat e Uashingtonit.
Treguesit makroekonomikë të Iranit kanë shënuar përkeqësim të mëtejshëm, ndërsa kursi i këmbimit të rialit preku nivelin rekord prej 2.02 milionë rialësh për dollar më 24 gusht 2026. Projeksionet zyrtare parashikojnë një tkurrje të ekonomisë me 5.4% për këtë vit. Inflacioni vjetor pritet të kapërcejë nivelin prej 68.9%, i nxitur kryesisht nga rritja e çmimeve të ushqimeve dhe pijeve, të cilat kanë shënuar një shtrenjtim vjetor prej mbi 128%.
Administrata e Donald Trump zyrtarizoi nisjen e fazës së re të fushatës së presionit ekonomik ndaj Iranit, të koduar si Dita D ekonomike. Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, prezantoi masat e reja shtrënguese që synojnë izolimin e mëtejshëm financiar të Teheranit. Këto masa vijnë në një kohë kur riali iranian ka pësuar një zhvlerësim të rëndë, duke rënë në 2.02 milionë rialë për dollar, krahasuar me kursin prej 1.65 milionë rialësh për dollar përpara fillimit të konfliktit.
SHBA vendosi sanksione ndaj 60 individëve, kompanive dhe anijeve që operojnë në mbështetje të rrjeteve iraniane. Ministri i Ekonomisë së Iranit, Ali Madanizadeh, paralajmëroi se Teherani do të ndërmarrë masa kundër-sulmi ndaj interesave amerikane në përgjigje të këtyre sanksioneve. Trafiku detar në Ngushticën e Hormuzit ka rënë në nivelin më të ulët që nga fillimi i majit, duke rritur pasigurinë në rajon. Pakistani ka nisur ndërmjetësimin diplomatik me synimin për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm dhe për të siguruar rihapjen e ngushticës.
Sekretari i Thesarit Scott Bessent prezantoi zyrtarisht 'Operacionin e Izolimit Ekonomik' më 24 gusht. Strategjia amerikane detyron partnerët tregtarë të Iranit të zgjedhin mes tregtisë me Teheranin ose qasjes në sistemin financiar amerikan. Analistët vlerësojnë se efektiviteti i kësaj fushate varet nga gatishmëria e SHBA-së për të goditur drejtpërdrejt institucionet financiare dhe blerësit kinezë të naftës. Vizita e presidentit kinez Xi Jinping në Uashington më 24 shtator mbetet faktori vendimtar për përshkallëzimin ose zbutjen e kësaj lufte ekonomike.
SHBA prezantoi zyrtarisht një paketë të re sanksionesh dytësore që godasin sektorët e arit, teknologjisë, aseteve dixhitale, aviacionit dhe transportit detar të Iranit. Përshkallëzimi i masave ka shkaktuar panik në Teheran, ku janë krijuar radhë të gjata në pikat e karburantit për shkak të frikës nga kolapsi i mëtejshëm i furnizimeve. Ndërkohë, Ministria e Jashtme e Kinës dënoi ashpër sanksionet si 'luftë ekonomike' dhe paralajmëroi se do të ndërmarrë masa mbrojtëse për interesat e kompanive kineze.
• Çmimi i naftës Brent ra me 3.3% në 89.14 dollarë për fuçi pas sanksioneve të reja. • Ish-presidenti Donald Trump konfirmoi se Marina amerikane ka përfunduar pastrimin e minave në Ngushticën e Hormuzit. • Administrata amerikane e përshkroi fushatën aktuale si një 'Ditë D ekonomike'. • Ministri iranian i Ekonomisë, Ali Madanizadeh, njoftoi hartimin e një plani dyvjeçar për përballimin e sanksioneve. • SHBA po vlerëson rikthimin e diplomatëve në Lindjen e Mesme, duke sinjalizuar një zbutje të mundshme të tensioneve ushtarake.