Konflikti mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit ka shkaktuar probleme të mëdha në zinxhirin e furnizimit global me produkte nafte dhe ka rritur ndjeshëm çmimet e karburanteve kudo në botë. Në Kosovë, çmimi i një litri dizel ka arritur në 1.79 euro, krahasuar me 1.33 euro më 3 mars, tri ditë pas sulmeve nga SHBA-ja dhe Izraeli kundër Iranit.
Shtrenjtimi pothuajse i përditshëm i karburanteve ka rritur koston e jetesës dhe ka vështirësuar operimin e bizneseve. Vëmendja tani drejtohet te rezervat shtetërore të naftës, të cilat mbulojnë rreth 5 ditë konsum.
Ekspertët vlerësojnë se institucionet duhet ta lëshojnë këtë sasi në treg. Shaban Halimi, ish-drejtor i Departamentit të Rezervave Shtetërore në kuadër të Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINTI), deklaroi për Radion Evropa e Lirë: «Shteti duhet të lëvizë, të lëvizë me aq sa ka, dhe të jetë transparent. Rezervat e shtetit kanë këtë sasi, kaq ditë mund t’i mbulojmë nevojat, dhe mbaroi puna».
Shfrytëzimi i rezervave
Sipas Ligjit për Rezervat Shtetërore të Mallrave, shteti blen produkte esenciale si ushqime, barna dhe naftë për raste çrregullimesh tregu, luftërash apo katastrofash natyrore. Halimi shton se, me përdorim të kufizuar dhe të orientuar, rezervat mund të zgjaten deri në 10 ditë.
Ai propozon:
- Vetëm për institucionet shtetërore;
- Shëndetësinë;
- Industrinë dhe ekonominë;
- Autobusët;
- Jo për të tjerët.
Vendndodhja e rezervave mbetet sekret shtetëror, ndërsa ruajtja kryhet nga operatorë ekonomikë privatë.
Përditësime
MINTI nuk ka dhënë përgjigje për sasinë e re.
MINTI vendosi çmimin maksimal të dizelit në 1.86 euro/litër dhe të benzinës në 1.49 euro/litër.
Zhvillime të tjera:
- Deputetja Janina Ymeri deklaroi se çmimet mund të rriten shpejt për mungesë rezervash strategjike.
- Kosova nuk ka stok nafte të deklaruar ndërkombëtarisht.
- Komuniteti për Energji dërgoi kërkesë me shqetësim, pa reagim nga Qeveria.
- Mungon ligji për rezervat strategjike të naftës dhe ka probleme me kontrollin e marzhave.