Shtetet e Bashkuara kanë forcuar praninë ushtarake në Lindjen e Mesme ndërsa tensionet me Iranin rriten për programin bërthamor. Presidenti Donald Trump ka vendosur një afat 10-ditor (ose 10-15 ditë sipas disa deklaratave) për arritjen e një marrëveshjeje, duke paralajmëruar për "pasoja shumë serioze" në rast dështimi.
Bisedimet indirekte u zhvilluan në Gjenevë me pjesëmarrjen e dërguarve amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araqchi deklaroi se palët arritën vetëm "parime udhëzuese", pa marrëveshje konkrete. Irani po përgatit një kundërpropozim, i cili mund të dorëzohet brenda 2-3 ditësh për miratim nga zyrtarët e lartë, me bisedime të mëtejshme të mundshme brenda një jave.
Qëllimet e bisedimeve
Qëllimi kryesor është të sigurohet që programi bërthamor iranian të mbetet paqësor. Kjo përfshin zbatim të "masave ndërtimi besimi" në këmbim të heqjes së sanksioneve amerikane. Shtëpia e Bardhë thekson se Irani nuk mund të krijojë armë bërthamore, kapacitet prodhimi ose të pasurojë uranium. Në Gjenevë, SHBA nuk kërkoi ndalesë të plotë të pasurimit të uraniumit dhe Irani nuk ofroi pezullim të tij.
Tensionet ushtarake dhe reagimet
Planifikimi ushtarak amerikan është në fazë të avancuar, duke përfshirë opsione për shënjestrim të individëve specifikë dhe ndryshim lidershipi nëse urdhërohet nga Trump. Rreth 40.000 trupa amerikane janë të stacionuara në rajon. Irani paralajmëroi se do të sulmojë bazat dhe interesat amerikane në rast agresioni, duke e quajtur përgjegjësinë mbi SHBA. Në një letër drejtuar OKB-së, Teherani premtoi përgjigje vendimtare dhe proporcionale.
Sipas burimeve diplomatike, Irani ofron blerje avionësh amerikanë dhe akses në depozitat e energjisë si pjesë e propozimeve ekonomike. Aleatët rajonalë si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Jordania mbështesin diplomacinë. Izraeli dhe zyrtarët amerikanë si Marco Rubio kërkojnë përfshirje të çështjeve si programi raketor dhe mbështetja për milicitë.
Përditësime
Donald Trump shprehet i gatshëm të pranojë pasurim 'simbolik' të uraniumit nga Irani, në kushtet e garancive të detajuara për programin paqësor.
Burime njoftojnë se Trumpit i janë paraqitur opsione ushtarake specifike:
- Shënjestrimi i Ali Khamenei-s, djalit të tij Mojtabas (pasardhës potencial) dhe klerikëve të tjerë;
- Plani për eliminimin e tyre u hartua disa javë më parë, pa vendim përfundimtar.
Donald Trump konfirmoi mundësinë e një sulmi të kufizuar ushtarak ndaj objekteve ushtarake dhe qeveritare iraniane për të rritur presionin.
Nëse Irani refuzon të ndalojë pasurimin e uraniumit, skenarë më të ashpër janë të mundshëm.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian deklaroi se Irani nuk përkulët para presionit dhe nuk e ul kokën.
SHBA kanë shtuar praninë ushtarake ajrore dhe detare në Detin Mesdhe, përveç Lindjes së Mesme.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian deklaroi se bisedimet e fundit dhanë "sinjale inkurajuese". Ai postoi në X se po monitoron veprimet e SHBA-së dhe po bën përgatitjet e nevojshme.
Zhvillime të tjera:
- Studentët protestojnë në Teheran, duke rikujtuar viktimat e janarit.
- Raund i ri negociatash të enjten e ardhshme, me takim potencial të premtën në Gjenevë.
- SHBA ka vendosur afat 48-orësh për përgjigjen e Iranit.
- Ajatollahu Ali Khamenei ka marrë masa kundër një atentati të mundshëm, sipas New York Times.
SHBA ka dislokuar mijëra trupa, dy aëroplanmbajtëse, anije luftarake dhe avionë luftarakë në Lindjen e Mesme – dislokimi më i madh që nga Iraku 2003.
Raundi i tretë i bisedimeve indirekte u mbajt të enjten në Gjenevë, të ndërmjetësuara nga Omani.
SHBA goditi tre objekte bërthamore iraniane në qershorin e vitit të kaluar bashkë me Izraelin; Trump deklaroi se ato u shkatërruan plotësisht.
Irani thotë se ka ndaluar pasurimin pas sulmeve, por nuk i ka lejuar inspektorët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (AIEA).