📌 Ky artikull ka përditësime. Shiko fundin për detaje.
Tensionet në rritje rreth Grenlandës
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka intensifikuar këmbënguljet e tij për Grenlandën gjatë fundjavës së kaluar, duke thënë se SHBA-të "kanë nevojë" për territorin gjysmë-autonom të Danimarkës për arsye sigurie kombëtare. Këto deklarata kanë shkaktuar reagime të ashpra nga udhëheqësit e Danimarkës, Grenlandës dhe shumë aleatëve evropianë të NATO-s.
Përgjigja e Shtëpisë së Bardhë dhe diskutimet rreth opsioneve për blerjen e Grenlandës kanë zgjeruar ndjeshëm këtë çështje diplomatike. Përfaqësuesit amerikanë kanë deklaruar se përdorimi i ushtrisë amerikane mbetet një opsion në dispozicion të Komandantit të Përgjithshëm për të ndjekur këtë "prioritet të sigurisë kombëtare".
Pozicioni zyrtar amerikan
Në deklaratën e saj të martën, Shtëpia e Bardhë e bëri të qartë se administrata Trump diskuton aktivsisht opsione të ndryshme lidhur me këtë çështje. "Presidenti dhe ekipi i tij po diskutojnë një sërë opsionesh për të ndjekur këtë qëllim të rëndësishëm të politikës së jashtme," tha zyra e presidentit. Deklarata nënkupton qartë se këta opsione përfshijnë edhe marrjen e kontrollit të territorit përmes forcës ushtarake, edhe pse nuk specifikohet sesi.
Këto deklarata janë pasoja e këmbënguljes së Trump-it gjatë fundjavës se SHBA-të duhet të zotërojnë Grenlandën. Nuk është e qartë nëse Trump flet për aneksimin ose për një këmbim tregtar, por të dyja këto variante janë rënë dakord të diskutohen në nivelet më të larta të administratës.
Reagimet e vendeve evropiane
Gjashtë aleatë të NATO-s kanë bashkuar forcat në mbështetje të Danimarkës. Në një deklaratë të përbashkët, udhëheqësit e Mbretërisë së Bashkuar, Francës, Gjermanisë, Italisë, Polonisë, Spanjës dhe Danimarkës shprehën qëndrimin e tyre se "Grenlanda i përket popullit të saj dhe vetëm Danimarka dhe Grenlanda mund të vendosin për çështjet që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e tyre".
Aleatët evropianë theksuan se ata janë po aq të përkushtuar sa Shtetet e Bashkuara për sigurinë në Arktik, por këto çështje duhet të zgjidhen "kolektivisht" midis aleatëve të NATO-s, ndërsa "mbrohen parimet e Kartës së OKB-së, duke përfshirë sovranitetin, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve".
Pozicioni i lidershipit britanik
Kryeministri britanik Keir Starmer ishte përfundimtar në deklaratën e tij për BBC. I pyetur nëse do t'i thoshte presidentit Trump "largo duart nga Grenlanda", ai iu përgjigj me një "po" të thjeshtë, duke nënkuptuar qartë mbështetjen e tij për pozicionin danez.
"Grenlanda dhe Mbretëria e Danimarkës duhet të vendosin për të ardhmen e Grenlandës dhe vetëm Grenlanda dhe Mbretëria e Danimarkës," tha Starmer. Ai shtoi se Danimarka është "një aleate e ngushtë në Evropë" dhe "aleate e NATO-s", dhe se "është shumë e rëndësishme që e ardhmja e Grenlandës të jetë për Mbretërinë e Danimarkës dhe për vetë Grenlandën".
Mbrojtja nga Grenlanda dhe Danimarka
Kryeministri i Grenlandës, Jens Frederik Nielsen, e përshkroi nocionin e kontrollit amerikan mbi ishullin si një "fantazi". Në përgjigje të këmbënguljes së Trump-it, ai tha kategorikisht "mjaft tani", duke bërë të qartë se Grenlanda nuk do të pranonte ndonjë zgjidhje të imponuar nga jashtë.
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, e intensifikoi edhe më shumë tonet me një deklaratë paralajmëruese. Ajo tha se "SHBA-të nuk kanë të drejtë të aneksojnë asnjë nga tre kombet në mbretërinë daneze" dhe paralajmëroi se "çdo sulm nga SHBA-të do të shënonte fundin e NATO-s". Kjo deklaratë u konsiderua mjaft e rëndësishme për t'u përsëritur në disa burime.
Konteksti i sigurisë në Arktik
Grenlanda ndodhet në Arktik dhe ka rëndësi strategjike për Shtetet e Bashkuara, sidomos ndërsa interesat gjeopolitike në këtë rajon rriten. Territori gjysmë-autonom i Danimarkës është i rëndësishëm për navigimin detar dhe burimet natyrore. Megjithatë, përfaqësuesit danez dhe të Grenlandës theksojnë se çështja nuk mund të zgjidhet përmes kërcënimeve ose këmbënguljes njëanësore.
Përkundër argumenteve amerikane mbi sigurinë në Arktik, aleatët evropianë pohojnë se ky qëllim mund të arrihet përmes koordinimit me partnerët e NATO-s dhe me respektimin e parimeve ndërkombëtare, jo përmes konfliktit ose kërcënimit ushtarak.
Përditësim (8 janar 2026, 12:19): Ministria e Mbrojtjes daneze ka konfirmuar rregullat e angazhimit ushtarak nga 1952 që kërkojnë kundërsulm të menjëhershëm në rast pushtimi nga SHBA. Interesi i Trump për Grenlandën është ringjallur pas arrestimit të Nicolas Maduro-s, i lidhur me mbizotërimin amerikan në Hemisferën Perëndimore, trysninë ndaj Kolumbisë e Kubës, si dhe interesin në rritje të Rusisë dhe Kinës në Arktik, me mbështetje të re nga Kanadaja. Kryeministri i Grenlandës Jens-Frederik Nielsen ka mirëpritur deklaratën evropiane të lëshuar në takimin e Parisit për paqen në Ukrainë, ku ishte e pranishme edhe kryeministrja daneze Frederiksen, dhe kërkon dialog me respekt bazuar në të drejtën ndërkombëtare.
— 8 janar 2026, 14:12
Ministria e Mbrojtjes daneze konfirmoi se rregulli i vitit 1952 mbetet në fuqi, në përgjigje të pyetjes së gazetës Berlingske. Ky rregull urdhëron ushtarët danezë të kundërsulmojnë menjëherë, pa pritur urdhra dhe pa njohuri për shpalljen e luftës, me formulimin "qëllojnë të parët dhe bëjnë pyetje më vonë". Ministri i Jashtëm francez Jean-Noël Barrot deklaroi për bisedimet urgjente evropiane: "Ne duam të ndërmarrim veprime, por duam ta bëjmë këtë së bashku me partnerët tanë evropianë".
Përditësim
SHBA po diskuton pagesa prej 10,000 deri në 100,000 USD për person për banorët e Grenlandës, sipas burimeve anonime, si mënyrë për t'i bindur ata të bashkohen me SHBA-në.
Pele Broberg, lideri i opozitës nga partia Naleraq, bën thirrje për bisedime direkte midis Grenlandës dhe SHBA-së pa Danimarkën. Ai propozon një marrëveshje të "asociimit të lirë" për mbrojtje në këmbim të të drejtave ushtarake.
Përditësim
Zëvendëspresidenti JD Vance i kërkoi aleatëve evropianë të marrin seriozisht sigurinë e Grenlandës, duke paralajmëruar se, në të kundërt, SHBA-ja do të duhet të veprojë.
Ai e përshkroi Grenlandën si 'jetime' për mbrojtjen e SHBA-së dhe botës kundër sulmeve raketore ruse dhe kineze.
Këshilltarët e Trump-it u takuan në Shtëpinë e Bardhë me përfaqësuesit e Danimarkës dhe Grenlandës.
Përditësim
Donald Trump deklaroi se SHBA do të veprojë për Grenlandën pavarësisht vullnetit të saj. "Për momentin, ne do të bëjmë diçka për Grenlandën, qoftë edhe nëse ata nuk e duan, sepse nëse nuk e bëjmë ne, Rusia ose Kina do ta marrin atë... do ta bëjmë në mënyrë të vështirë," tha ai në një intervistë. Për pyetjen mbi pagesat e mundshme, Trump u përgjigj: "Nuk po flas për para akoma, por mund të flas për këtë."