Për herë të parë, një grup shkencëtarësh ka arritur të projektojë gjenome të plota virale duke përdorur inteligjencën artificiale. Studimi, i publikuar në revistën shkencore Science, u krye nga studiuesit e Arc Institute në Palo Alto. Ekipi trajnoi një model të inteligjencës artificiale të quajtur Evo, i cili mësoi strukturën e kodit gjenetik duke analizuar rreth nëntë trilionë nukleotide nga miliona organizma të ndryshëm, përfshirë viruse, baktere, bimë dhe kafshë.
Pas fazës së trajnimit me gjenomet e virusit Phi X-174 dhe rreth 15 mijë viruseve të ngjashme, modeli Evo gjeneroi rreth 700 mijë variante të mundshme të gjenomeve virale. Studiuesit përzgjodhën variantet më premtuese dhe i sintetizuan ato në molekula ADN-je, të cilat më pas u futën në baktere. Si rezultat, u krijuan 16 viruse funksionale. Këta të fundit, të njohur si bakteriofagë, janë specifikë pasi infektojnë vetëm baktere dhe nuk paraqesin rrezik për qelizat njerëzore. Eksperimentet treguan se disa nga këta viruse të krijuar artificialisht shumoheshin me ritme më të larta se virusi natyror Phi X-174 dhe ishin të aftë të eliminonin bakterin Escherichia coli, i cili ishte rezistent ndaj bakteriofagëve natyrorë.
Ky zhvillim shihet si një mundësi për të krijuar terapi të avancuara dhe antibiotikë të rinj për trajtimin e infeksioneve rezistente. Megjithatë, përparimi ka nxitur debate urgjente për sigurinë. Doktorët Thomas Inglesby dhe Moritz Hanke nga Qendra për Sigurinë Shëndetësore në Universitetin Johns Hopkins kanë shprehur shqetësime në lidhje me keqpërdorimin e mundshëm të kësaj teknologjie për krijimin e patogjenëve të rrezikshëm. Ekspertët theksojnë se aftësia e inteligjencës artificiale për të tejkaluar kompleksitetin biologjik të botës natyrore kërkon një kujdes të shtuar.
Përditësime
Studiuesit e Arc Institute kanë krijuar 16 viruse funksionale duke përdorur modelet e avancuara të inteligjencës artificiale, Evo 1 dhe Evo 2. Nga një bazë fillestare prej mijëra opsionesh, ekipi vlerësoi 302 variante përmes një arkitekture të ngjashme me atë të ChatGPT, të adaptuar posaçërisht për dekodimin dhe analizën e strukturave gjenetike.
Universiteti Stanford ka formalizuar bashkëpunimin me Arc Institute për të avancuar kërkimet mbi modelet e inteligjencës artificiale Evo 1 dhe Evo 2. Ky partneritet synon të rrisë kapacitetet e analizës gjenetike për zhvillimin e viruseve funksionale, ndërsa ekspertët po vlerësojnë paralelisht implikimet e këtyre gjetjeve për sigurinë biologjike.
Krijuesit e modelit Evo 2 e kanë bërë teknologjinë të disponueshme për shkarkim falas, duke integruar masa mbrojtëse për të parandaluar keqpërdorimin e inteligjencës artificiale. Ekipi shkencor synon të përdorë kombinime virusesh për të luftuar rezistencën bakteriale ndaj trajtimeve, me potencial për të trajtuar patogjenë si tuberkulozi dhe MRSA. Eksperti Simon Clarke theksoi se rreziku i këtyre patogjenëve artificialë mbetet i krahasueshëm me atë të organizmave natyrorë.
Mikrobiologu Simon Clarke nga Universiteti i Reading ka sqaruar masat e sigurisë për modelin Evo 2. Studiuesit përjashtuan qëllimisht nga procesi i trajnimit të dhënat mbi viruset që prekin njerëzit, kafshët dhe bimët, për të minimizuar rreziqet biologjike. Njëkohësisht, përdorimi i kombinimeve virale po përdoret si strategji për të luftuar rezistencën bakteriale në mjediset klinike.