Shqipëria dhe trevat shqiptare kanë përkujtuar 148-vjetorin e themelimit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, e cila konsiderohet ngjarja më e rëndësishme e shekullit XIX për shqiptarët. E themeluar më 10 qershor 1878, Lidhja shënoi fillimin e organizimit politik dhe ushtarak kombëtar për mbrojtjen e identitetit dhe territoreve përballë kërcënimeve të jashtme.
Objektivat dhe kontribuuesit kryesorë
Lidhja e Prizrenit u krijua si përgjigje ndaj rrezikut të copëtimit të trojeve shqiptare pas vendimeve të Traktatit të Shën Stefanit dhe Kongresit të Berlinit. Programi i saj politik synonte:
• Kundërshtimin e copëtimit të territoreve shqiptare.
• Bashkimin e trojeve në një vilajet të vetëm brenda Perandorisë Osmane.
• Afirmimin e shqiptarëve si komb më vete përballë opinionit ndërkombëtar.
Punimet e kuvendit u drejtuan nga Iljaz Pashë Dibra, ndërsa programi politik u hartua nga ideologë të Rilindjes si Sami Frashëri, Pashko Vasa, Abdyl Frashëri dhe Jani Vreto.
Rezistenca dhe trashëgimia
Lidhja krijoi një Komitet Kombëtar që funksionoi si qeveri e përkohshme, duke organizuar rezistencë në rajone si Plava, Gucia, Hoti dhe Gruda, nën udhëheqjen e figurave si Ali Pashë Gucia dhe Hodo Beg Sokoli. Ndonëse veprimtaria e saj u ndërpre me forcë në vitin 1881, idealet e Lidhjes shërbyen si bazë për lëvizjen moderne kombëtare që çoi në Pavarësinë e Shqipërisë në vitin 1912.
Presidenti Bajram Begaj theksoi se fryma e kësaj ngjarjeje mbetet një thirrje për unitet dhe përkushtim ndaj kombit. Në të njëjtën linjë, ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, e cilësoi Lidhjen si simbol të bashkimit dhe qëndresës që i ka mbijetuar kohës.
Përditësime
Në 148-vjetorin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, hulumtime të reja historike pasurojnë njohuritë mbi këtë lëvizje kyçe:
• Dokumentet e zbuluara konfirmojnë rolin e Zija Prishtinës si një prej ideologëve kryesorë të programit politik të Lidhjes.
• Lëvizja bashkoi delegatë nga katër vilajetet historike: Shkodër, Manastir, Janinë dhe Kosovë.
• Në vitin 1879, Abdyl Frashëri dhe Mehmet Ali Vrioni ndërmorën një tur diplomatik në Vjenë për ndërkombëtarizimin e çështjes shqiptare.
• Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, vlerësoi Lidhjen si nismën e parë politike që artikuloi interesat kombëtare jashtë kornizës së Perandorisë Osmane.