Në shoqërinë ruse është shfaqur një fenomen shqetësues i njohur si "vejushat e zeza", që lidhet me abuzimin e sistemit të kompensimit për ushtarët e vrarë në luftën në Ukrainë. Sipas raportimeve, persona të ndryshëm po lidhin martesa të shpejta me ushtarë pak ditë përpara dërgimit të tyre në vijën e frontit, ose ndërsa ata janë duke u trajtuar në spitale, me qëllim përfitimin e dëmshpërblimit prej 5 milionë rublash. Ky mekanizëm është bërë i mundshëm pas vendimit të Kremlinit në vitin 2022 për të lehtësuar procedurat administrative të martesave për rekrutët.
Ndër rastet e bëra publike është ai i një infermiereje në një spital ushtarak, e cila u shkarkua nga detyra pasi dyshohej se ishte martuar me pesë ushtarë të plagosur përpara se ata të ndërronin jetë. Një tjetër episod i raportuar në vitin 2025 përfshiu një agjente imobiliare në Siberi, e cila sugjeroi gjatë një programi se kompensimi për vdekjen e një bashkëshorti ushtar mund të përdorej për blerjen e një banese. Pas reagimit të publikut, agjentja dhe moderatorja e emisionit u dënuan me punë në komunitet.
Ky fenomen ka shkaktuar konflikte të shumta ligjore. Në disa raste, gjykatat ruse kanë vendosur heqjen e statusit si përfituese të dëmshpërblimit për gratë, pasi kanë konstatuar rrethana që ngrinin dyshime për mashtrim. Përveç rasteve individuale, janë ngritur akuza se disa pjesëtarë të forcave të armatosura mund të jenë përfshirë në organizimin e martesave fiktive për ushtarë pa familje, duke i dërguar më pas ata në misione me rrezik të lartë.
Deputeti rus Leonid Slutsky ka deklaruar se këto raste po marrin përmasa serioze dhe se familjet e ushtarëve kanë nevojë për mbrojtje nga mashtruesit. Megjithëse autoritetet ruse kanë hapur hetime në lidhje me këto skema, deri më tani nuk janë bërë të ditura përditësime zyrtare mbi përfundimin e tyre apo masa konkrete ndëshkuese në shkallë të gjerë.
Përditësime
Autoritetet gjyqësore kanë konfirmuar se dëmshpërblimi për vdekje në luftë arrin vlerën e 64 mijë dollarëve. Një rast në Shën Petersburg ka ekspozuar skemën e mashtrimit, ku një grua zbuloi pas funeralit se i ati kishte lidhur një martesë fiktive për përfitime financiare. Si pasojë, hetuesit kanë nisur një shqyrtim më rigoroz të certifikatave martesore në rastet e ushtarëve të rënë.
Hetimet për rastin në Shën Petersburg kanë zbuluar detaje të reja mbi një skemë mashtrimi me dëmshpërblimet e luftës. Autoritetet identifikuan viktimën si Yury (59 vjeç), ndërsa vajza e tij, Maria (37 vjeç), ka denoncuar përjashtimin nga përfitimet financiare. Hetuesit bënë të ditur se viktima ishte martuar me një grua 22 vjet më të re, një taktikë e njohur si 'vejushë e zezë'. Kjo metodë shfrytëzon lidhjen martesore për të përjashtuar automatikisht trashëgimtarët legjitimë nga dëmshpërblimi prej $64,000.