Pas një vale protestash që zgjasin prej më shumë se 50 ditësh, Kryeministri Edi Rama ka pranuar se pas deklaratave politike ekziston një zemërim publik legjitim, i drejtuar kryesisht ndaj administratës dhe marrëdhënies së përditshme të qytetarëve me shtetin.
Në këtë kontekst, qeveria ka prezantuar dokumentin strategjik të titulluar Besa. Ky dokument synon të vendosë mekanizma të reja për të rritur transparencën dhe për ta bërë procesin e vendimmarrjes më të kuptueshëm për qytetarët. Megjithëse mekanizmat e prezantuar konsiderohen të nevojshëm dhe të vonuar, debati mbi efektivitetin e tyre mbetet i hapur.
Sipas analizës së Bjorn Runës, Shqipëria nuk vuan nga mungesa e strategjive, pasi përgjatë tri dekadave janë ndërmarrë reforma të shumta. Problemi thelbësor qëndron te hendeku midis shtetit në letër dhe përvojës reale të qytetarëve në spitalet apo zyrat publike, ku shërbimet elementare shpesh kërkojnë ndërhyrje autoritare për t'u garantuar.
Sfidat strukturore dhe kulturore
Sipas autorit, transparenca dhe mekanizmat e kontrollit nuk janë të vetmet probleme të administratës. Arroganca dhe "kultura e vogël e pushtetit", të rrënjosura prej vitesh në institucione, përbëjnë sfida më therëse. Këto fenomene nuk mund të zgjidhen thjesht me një dokument, pasi janë të lidhura ngushtë me:
- Cilësinë e arsimit në vend;
- Mënyrën e rekrutimit të personelit;
- Ndikimin e besnikërisë politike mbi meritokracinë.
Një tjetër pengesë kritike, thekson Runa, është shkëputja e vendimmarrësve nga realiteti i qytetarit të thjeshtë. Ata që hartojnë reformat e modernizimit të administratës i njohin problemet kryesisht përmes shifrave dhe raporteve, pa përjetuar vetë vështirësitë e shërbimeve të papërshtatshme. Si përfundim, transformimi i vërtetë i kulturës institucionale mbetet një proces kompleks që kërkon vullnet politik dhe kohë për t'u realizuar.