Ministrat e Jashtëm të Danimarkës, Lars Løkke Rasmussen, dhe Groenlandës, Viviane Mojfeldt, do të takohen më 14 janar në Shtëpinë e Bardhë me Sekretarin e Shtetit amerikan, Marco Rubio, dhe Zëvendëspresidentin J.D. Vance. Takimi u kërkua nga ana daneze për të diskutuar pretendimet e administratës amerikane mbi Groenlandën, një territor autonom të Danimarkës. Sipas Ministrisë daneze të Punëve të Jashtme, bisedimet synojnë të zhvendosin diskutimet në një format zyrtar, ku palët mund të flasin drejtpërdrejt.
Presidenti amerikan Donald Trump e ka ritheksuar interesin për të marrë kontrollin e Groenlandës, duke mos përjashtuar mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake. Në një intervistë për New York Times, ai sugjeroi një zgjedhje të mundshme midis aneksimit të ishullit dhe angazhimit në NATO, duke thënë se Rusia dhe Kina nuk e shohin aleancën si kërcënim pa praninë amerikane. Trump e ka ngritur këtë ide që në vitin 2019, gjatë mandatit të parë presidencial, duke e justifikuar me sigurinë kombëtare dhe pasuritë minerale të Groenlandës.
Qeveria e Groenlandës ka refuzuar kategorikisht pretendimet, duke deklaruar se ishulli nuk mund të aneksohet dhe se mbetet pjesë e Mbretërisë daneze, e mbrojtur nga NATO-ja. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka paralajmëruar se një veprim i tillë do të rrezikonte ekzistencën e aleancës. Për të shmangur tensionet, Danimarka propozon zgjerimin e pranisë ushtarake amerikane në ishull, deri në 10 baza të reja, bazuar në traktatin e vitit 1951, të përditësuar në 2004. Kjo ofertë mbështetet nga Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, i cili promovon një projekt sigurie për Arktikun.
Në SHBA, Përfaqësuesi republikan Randy Fine ka paraqitur një projektligj për ta bërë Groenlandën shtetin e 51-të amerikan, duke argumentuar rëndësinë strategjike të ishullit për kontrollin e rrugëve arktike. Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Caroline Leavitt, ka konfirmuar se marrja e kontrollit mbetet prioritet, pa afat të caktuar.
Reagimet evropiane janë të njëzërsme. Shtatë vende, përfshirë Francën, Gjermaninë, Italinë, Poloninë, Spanjën, Britaninë e Madhe dhe Danimarkën, kanë nënshkruar një deklaratë që mbron sovranitetin e Groenlandës. Kryeministri britanik Keir Starmer ka shprehur mbështetje të hapur për Danimarkën. Ambasadorët e NATO-s kanë diskutuar në Bruksel për dekurajimin e veprimeve të mundshme, duke theksuar se një sulm amerikan ndaj Groenlandës do të nënkuptonte fundin e aleancës.
Zyrtarë nordikë, përfshirë Ministrin e Jashtëm norvegjez Espen Barth Eide, kanë mohuar pretendimet e Trump-it për aktivitete ruse ose kineze pranë ishullit, duke thënë se nuk ka gjurmë të tilla në vitet e fundit. Marco Rubio ka shmangur komentet mbi ndërhyrjen ushtarake, duke u fokusuar në interesin historik amerikan për Groenlandën.
Përditësime
Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen deklaroi se kërkesa për takimin në Shtëpinë e Bardhë zhvendos diskutimin në sallë takimi për të folur drejtpërdrejt mbi pretendimet territoriale ndaj Groenlandës.
Presidenti Donald Trump, duke folur në Air Force One, përsëriti nevojën për blerjen e Groenlandës për të parandaluar ndikimin e Rusisë ose Kinës në Arktik.
Kryeministri i Groenlandës Jens-Frederik Nielsen dhe udhëheqës politikë të tjerë lëshuan një deklaratë të përbashkët duke thënë se e ardhmja e Groenlandës vendoset nga populli i saj dhe se përbuzja amerikane duhet të marrë fund.
Qeveria e Groenlandës refuzoi kategorikisht çdo pushtim, duke theksuar forcimin e mbrojtjes brenda NATO-s si pjesë e aleancës perëndimore.
Zëdhënësja Caroline Leavitt argumentoi se blerja e Groenlandës shërben interesat e SHBA-së, Evropës dhe vetë Groenlandës.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte komentoi mbi forcimin e sigurisë në Arktik dhe hapat e ardhshëm për mbrojtje kolektive.
Kryeministri i Groenlandës Jens-Frederik Nielsen deklaroi se 'Ne zgjedhim Danimarkën mbi SHBA-të' gjatë një konference shtypi të përbashkët me kryeministren daneze Mette Frederiksen. Ai theksoi refuzimin e pretendimeve amerikane dhe rëndësinë e ligjit ndërkombëtar.
Një zyrtar danez anonim konfirmoi mbështetjen e Danimarkës për SHBA-të në kapjen e një tankeri nafte që shkel sanksionet, një zhvillim i pavarur nga tensionet territoriale.
Detaje të reja rreth bazës Pituffik tregojnë se më shumë se 100 trupa amerikane janë të stacionuara përhershëm atje. Baza operohet nga SHBA që nga Lufta e Dytë Botërore dhe përfshin të drejtën për dislokim forcash shtesë.
Ish-presidenti Donald Trump pretendoi pa prova se anije ruse dhe kineze po lëvizin rreth Groenlandës, duke nxitur reagime nga liderët groenlandezë.
Naaja Nathanielsen, ministre e Biznesit dhe Burimeve Minerale të Groenlandës, e përshkroi situatën si 'e pakuptueshme dhe frikësuese', duke theksuar frikën e njerëzve dhe fëmijëve në ishull.
Presidenti Trump deklaroi nga Air Force One: 'në një mënyrë ose në një tjetër, ne do ta kemi Groenlandën'.
Thomas Dance, komisioner i Arktikut në administratën Trump dhe mbështetës kryesor i aneksimit që nga 2020, komentoi se aneksimi mund të ndodhë brenda javësh ose muajsh, ndërsa blerja do të zgjasë më gjatë për të bindur popullin e Groenlandës.
Miliarderi Ronald Lauder propozoi aneksimin e Groenlandës nga SHBA.
Sondazhe të reja tregojnë se shumica e banorëve të Groenlandës duan pavarësi nga Danimarka, por refuzojnë të bëhen shteti i 51-të i SHBA-së.
Kryeministri Jens-Frederik Nielsen postoi në media sociale një deklaratë të detajuar të partive politike të Groenlandës, duke theksuar: 'Ne nuk duam të jemi Amerikanë, nuk duam të jemi Danez, duam të jemi Greenlandezë'. Deklarata kërkon vendimmarrje vetjake pa presion, vonesa apo ndërhyrje nga vende të tjera.
Parlamenti Inatsisartut përshpejtoi takimin për të zhvilluar një debat politik të drejtë dhe gjithëpërfshirës, duke mbrojtur të drejtat e popullit.
Donald Trump deklaroi se prania ushtarake amerikane në Groenlandë sipas marrëveshjes së 1951-s nuk mjafton për të garantuar mbrojtjen e ishullit.
Nielsen u përgjigj drejtpërdrejt: 'Groenlanda nuk është në shitje'.
Danimarka ka filluar vendosjen e pajisjeve ushtarake dhe trupave të avancuara në Groenlandë, ku një komandë avancuese daneze po punon për logjistikë dhe infrastrukturë.
Ministri i Mbrojtjes Troels Lund Poulsen konfirmoi planet për prani më të fortë dhe të përhershme daneze atje, duke përfshirë pjesëmarrjen e vendeve të tjera të NATO-s në 2026.
Takimi në Shtëpinë e Bardhë midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës u zhvillua në mënyrë të hapur, por konstruktive, pa arritur marrëveshje konkrete.
U krijua një grup pune i nivelit të lartë.
- Lars Løkke Rasmussen deklaroi mosmarrëveshje thelbësore, vija të kuqe dhe këmbënguljen e Donald Trump për marrje nën kontroll.
- Vivian Motzfeldt, ministrja e Groenlandës, konfirmoi hapje për bashkëpunim më të ngushtë me SHBA-në, por kundërshtoi kontrollin.
- Suedia ka njoftuar dërgimin e forcave të armatosura në Groenlandë me kërkesë të Danimarkës.
Donald Trump kërcënoi vendet me tarifa ekonomike nëse nuk mbështesin kontrollin e Groenlandës. "Mund të vendos një tarifë për vendet që nuk bien dakord për Groenlandën...", deklaroi ai.
Zhvillime të tjera:
- Delegacion dypartiak amerikan i Kongresit me 11 anëtarë, udhëhequr nga senatori Chris Coons, vizitoi Danimarkën, ku u takua me kryeministren Mette Frederiksen dhe Jens-Frederik Nielsen për të ulur tensionet.
- Ligjvënës republikanë dhe demokratë mbështesin legjislacion për të kufizuar Trump-in nga marrja e Groenlandës.
- Kryeministrja italiane Giorgia Meloni kërkoi prani të koordinuar të NATO-s në Arktik për të parandaluar tensionet.
Mette Frederiksen deklaroi në Konferencën e Sigurisë në Munih se Donald Trump vazhdon të ketë interes serioz për Groenlandën.
Ajo mohoi vendosjen e një çmimi në krahasim me marrëveshjen Spanjë-SHBA dhe përmendi takimin në Davos, ku Trump njoftoi një dakordim me Mark Rutte mbi "një kornizë për marrëveshje për Groenlandën".