Donald Trump, Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, deklaroi të shtunën, më 18 janar 2026, se do të vendosë tarifa të reja ndaj Danimarkës, Norvegjisë, Suedisë, Francës, Gjermanisë, Mbretërisë së Bashkuar, Holandës dhe Finlandës për mallrat e tyre të eksportuara në SHBA. Tarifa prej 10% do të hyjë në fuqi më 1 shkurt 2026 dhe parashikohet të rritet në 25% më 1 qershor, derisa të arrihet marrëveshje për blerjen e Groenlandës nga SHBA.
Kërcënimi vjen si përgjigje ndaj dërgimit të personelit ushtarak nga këto vende në Groenlandë, territor autonom danez, në shenjë mbështetjeje për Danimarkën. Franca dërgoi deri në 15 persona, Gjermania 13 dhe Mbretëria e Bashkuar një oficer. Kjo veprimtari ndodh në kontekstin e ushtrimeve të NATO-s në rajon.
Reagimet evropiane
Kryeministri britanik Keir Starmer e quajti hapin "krejtësisht të gabuar" dhe premtoi bisedime me administratën amerikane. Presidenti francez Emmanuel Macron e cilësoi "të papranueshëm" dhe paralajmëroi përgjigje të koordinuar evropiane. Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen e priti si surprizë pas një takimi konstruktiv me JD Vance dhe Marco Rubio.
Zyrtarë nga Norvegjia, Suedia, Franca dhe Gjermania përsëritën mbështetjen për Danimarkën, duke thënë se tarifat nuk lidhen me diskutimet për Groenlandën. Bashkimi Evropian thirri takim urgjent për të dielën në Bruksel me ambasadorët e 27 vendeve anëtare dhe ligjvënësit kërkuan pezullimin e marrëveshjes tregtare me SHBA-në. Mijëra protestues dolën në rrugët e Groenlandës dhe Danimarkës kundër propozimit amerikan.
Trump e postoi njoftimin në platformën Truth Social, duke theksuar rëndësinë strategjike të Groenlandës për sigurinë e SHBA-së dhe duke mos përjashtuar mundësinë e marrjes me forcë. Shtëpia e Bardhë nuk ka dhënë ende koment zyrtar.
Përditësime
Liderët e BE-së Ursula von der Leyen, Antonio Costa dhe Kaja Kallas paralajmëruan për 'spirale të rrezikshme rënëse', dëmtim të prosperitetit, shpërqendrim nga Ukraina dhe përfitime për Kinën dhe Russinë. Ata sugjeruan zgjidhje brenda NATO-s.
- Kryeministri suedez Ulf Kristersson premtoi 'bisedime intensive' dhe 'nuk do të frikësohemi'.
- Presidenca qipriote e BE-së thirri takimin urgjent të ambasadorëve në orën 17:00.
- BBC dhe Guardian e quajtën veprimin 'paprecedentë, surreal dhe rrezikshëm', me goditje për marrëveshjet tregtare; PPE dhe Socialistët pezulluan marrëveshjen BE-SHBA; Trump takohet në Davos.
- Trump deklaroi hapje për negociata me Danimarkën dhe të tjerët, duke theksuar pasurinë minerale të Groenlandës.
- Një deputet danez tha 'Mjaft më'; sondazh tregon 85% kundërshtim.
Donald Trump postoi kërcënimin për tarifa 10% më 17 janar 2026 nga klubi i golfit në West Palm Beach, Florida.
Reagime të reja:
- Ulf Kristersson (Suedi): "Nuk do të lejojmë të na shantazhojnë."
- Petteri Orpo (Finlandë): "Tarifat nuk janë në interes të askujt."
- Jonas Gahr Støre (Norvegji) reagoi ndaj kërcënimit.
BE mblidhet në orën 16:00 GMT, sipas Reuters.
Trump justifikon tarifat me një emergjencë ekonomike dhe planifikon ankim në Gjykatën Supreme.
Naaja Nathanielsen, ministrja e Groenlandës, deklaroi: "Jetojmë në kohë të jashtëzakonshme që kërkojnë jo vetëm dinjitet, por edhe guxim të madh".
- Christian Keldsen nga Shoqata e Biznesit të Groenlandës vlerësoi se kompanitë groenlandeze nuk kanë gjasa të ndikohen rëndë nga tarifat.
- David van Weel, ministri i Jashtëm holandez, i quajti deklaratat e Trump "shantazh".
- Shoqatat industriale europiane kërkojnë aktivizimin e Instrumentit të Kundër-Shtrëngimit Ekonomik.
- Kaja Kallas postoi në X se Pekini dhe Moska "duhet të jenë të kënaqura" nga ndarja midis aleatëve dhe sugjeroi trajtimin brenda NATO-s.
- Groenlanda falënderoi zyrtarisht vendet evropiane të dielën për mbështetjen, pavarësisht tarifave 10% të kërcënuara nga Trump.
Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, zhvilloi një bisedë telefonate me Donald Trump për Groenlandën dhe Arktikun.
Në X, Rutte shkroi: "Do të vazhdojmë të punojmë për këtë çështje dhe pres me kënaqësi ta takoj në Davos".
Trump merr pjesë në Davos këtë javë së bashku me udhëheqës nga Franca, Gjermania, Hollanda dhe Finlandë, sipas një konfirmimi të ri.
Presidenti francez Emmanuel Macron bën thirrje për aktivizimin e Instrumentit të BE-së Kundër Presioneve ndaj SHBA-së, përballë kërcënimit të Trump për tarifa 10% ndaj tetë vendeve evropiane (lidhur me Groenlandën), me vlerë rreth 93 miliardë euro. Instrumenti lejon:
- tarifa kundërmasa;
- kontroll eksporte;
- kufizime IP;
- kufizime investimesh;
- bllokim kompanish të SHBA-së.
Vjet u arrit marrëveshje e përkohshme: 15% tarifë mbi mallrat evropiane në SHBA dhe heqje tarifash për produktet industriale amerikane. Tarifa 10% shtohet mbi këtë.
Mette Frederiksen, kryeministre daneze, deklaroi: "Europa nuk do të lejojë të shantazhohet".
- Tetë vendet e kërcënuara me tarifa lëshuan një deklaratë të përbashkët me solidaritet ndaj Danimarkës.
- Sondazhet tregojnë se shumica e groenlandezëve dhe amerikanëve kundërshtojnë kontrollin amerikan mbi Groenlandën.
- António Costa bën thirrje për Samit të Jashtëzakonshëm të BE-së.
- BE dhe Kanadaja diskutojnë forcimin e sigurisë në Arktik.
Donald Trump postoi në Truth Social herët të hënën: "Tani është koha dhe do të ndodhë" lidhur me Groenlandën, duke akuzuar Danimarkën për mosadresim të kërcënimit rus sipas NATO-s.
Zhvillime të tjera:
- Antonio Costa thau samit të jashtëzakonshëm të BE-së për 22 janar.
- Scott Bessent, Sekretari i Thesarit, deklaroi se beteja për Arktikun është reale; SHBA projekton forcë kundër dobësisë evropiane për 'Kupolën e Artë' anti-raketore.
- Brenda republikanëve: Mike Johnson kundërshton ndërhyrje ushtarak, preferon diplomaci; Don Bacon e quan "farsë"; Thom Tillis dhe Lisa Murkowski shprehin pakënaqësi.
- BE pezullon paketën e tarifave prej 93 mld euro deri më 6 shkurt për të shmangur luftë tregtare.
- Trump flet të mërkurën në Davos.
Donald Trump i dërgoi një letër kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Støre, ku deklaron se nuk ndihet më i detyruar të mendojë ekskluzivisht për paqen, akuzon Danimarkën se nuk mund ta mbrojë Groenlandën dhe thekson nevojën për kontroll amerikan.
Stafi i Këshillit të Sigurisë Kombëtare e shpërndau letrën te disa ambasadorë evropianë në Uashington.
Në një fjalim të ri nga Downing Street, Keir Starmer:
- mbështet sovranitetin e Groenlandës dhe Danimarkës;
- kritikon tarifat si 'plotësisht të gabuara';
- thekson rëndësinë e Arktikut;
- mbështet përpjekjet gjeopolitike të Trump, si armëpushimin në Gaza.
Johann Wadephul, ministri i Jashtëm gjerman, deklaroi se marrëveshja tregtare BE-SHBA nuk pritet të ratifikohet.
Ai shprehu skepticizëm ndaj ratifikimit të planifikuar javën e ardhshme dhe paralajmëroi për një përgjigje evropiane nëse SHBA zbatojnë tarifat.
Wadephul riafirmoi solidaritetin me Danimarkën dhe Groenlandën, pa rrezik për NATO.
Donald Trump deklaroi se do të vendosë tarifa 100% ndaj vendeve evropiane nëse ato nuk pranojnë kontrollin e Groenlandës.
Në intervistë me NBC News, ai tha se tarifat 10% ndaj produkteve britanike do të rriten në 25%.