Veton Surroi ka publikuar një analizë të titulluar "Katër mësime prej katër vjetëve agresioni rus", e botuar më 25 shkurt 2026 në media si Koha.net, Shqiptarja.com dhe Gazeta Tema.
Një natë para fillimit të luftës në Ukrainë, në një darkë në Vjenë, Surroi e pyeti një ish-diplomate evropiane, të përfshirë më parë në negociatat e formatit Normandi për ndërprerjen e luftës ruse të nisur në 2012, nëse Rusia do të hynte në luftë frontale mëngjesin e ardhshëm. Ajo, pavarësisht përvojës dhe mesazheve të vazhdueshme në telefon, pas një pauze të gjatë u përgjigj: "Sinqerisht nuk e kam idenë".
Sipas një shkrimi hulumtues të The Guardian, të botuar këtë javë, vetëm udhëheqësit e SHBA-së dhe Britanisë së Madhe, me shërbimet e tyre inteligjente, dinin hollësitë e datës së sulmit dhe planin ushtarak rus. Pak kush në Evropën kontinentale pranonte mundësinë e një lufte frontale pushtuese.
Ajo darkë para pushtimit shërbeu si metaforë e një rendi politik të bazuar në arsyen e shëndoshë. Arsyeja njerëzore e evropianëve, nga qytetarët deri te udhëheqësit, e shihte të pakuptueshme që një shtet evropian të rrezikonte njerëz, para dhe pozicion ndërkombëtar për të pushtuar tjetrin. Prandaj, askush nuk priste hyrjen frontale të Russë me ushtri në Ukrainë.
Mësimi i parë i 24 shkurtit 2022, katër vite më parë, është hyrja në një ndryshim historik ku thyhet konvencioni i arsyes. Rusia hyri me tanke në Ukrainë, duke thyer njëkohësisht rendin e sigurisë evropian të ndërtuar që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.
Atë ditë, Surroi foli në një konferencë kushtuar normalizimit të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, ku i kondensoi argumentet në dy pika ende valide: lufta pushtuese ruse në Ukrainë ishte...