Ky artikull është përditësuar. Shiko përditësimet
Analisti i politikave Agron Demi ka paralajmëruar se, nëse deri në shkurt nuk formohet Kuvendi dhe Qeveria e re, mund të rrezikohen linjat buxhetore dhe të krijohen pengesa serioze financiare për ekonominë e Kosovës. Kjo deklaratë u bë në podcast-in Përballje, ku Demi diskutoi gjendjen ekonomike të vendit dhe prioritetet për vitin e ri.
Kosova hyn në vitin 2026 me pritje për institucione të reja dhe stabilitet politik, pas përfundimit të proceseve zgjedhore. Sipas Demit, sfida kryesore mbetet faza paszgjedhore dhe funksionalizimi i institucioneve, i cili është parakusht për stabilitet ekonomik. Ai theksoi se tejkalimi i muajit shkurt pa këto institucione mund të pengojë miratimin e buxhetit dhe të krijojë probleme financiare të menjëhershme.
Fokusi kryesor për vitin 2026 duhet të jetë zhvillimi ekonomik, sipas analistit. Ai vlerëson se vitet e fundit kanë qenë të karakterizuara nga vendime të përkohshme dhe mungesë projektesh zhvillimore afatgjata. Investimet kapitale, që dikur ishin shtylla kryesore e zhvillimit, kanë rënë në plan të tretë, ndërsa shpërndarja e mjeteve buxhetore ka qenë kryesisht ad-hoc.
Buxheti i vitit 2026 duhet të ketë karakter zhvillimor, theksoi Demi. Rritja e shpenzimeve për paga dhe skema sociale nuk mjafton për të nxitur rritje ekonomike afatgjatë. Në vend të kësaj, fokusi duhet të rikthehet te investimet kapitale dhe projektet infrastrukturore, për të arritur zhvillim real ekonomik.
Demi foli edhe për mundësitë ndërkombëtare, duke përmendur Planin e Rritjes së Bashkimit Evropian. Kosova nuk ka arritur të përfitojë nga fondet e garantuara prej Bashkimit Evropian, dhe një pjesë e tyre rrezikon të humbet nëse nuk ka veprime të shpejta institucionale. Këto fonde paraqesin një mundësi të rëndësishme për zhvillim ekonomik dhe zbatim të agjendës së gjelbër. Gjithashtu, ai përmendi ndikimin e inflacionit dhe rritjes së çmimeve në gjendjen sociale të vendit.
Përditësim
Kryeministri Albin Kurti deklaroi se rreth 10% e fondeve të Planit të Rritjes së BE-së janë tashmë të humbura dhe të ridISTRIBuara në vende të tjera të rajonit. Plani garanton 882 milionë euro për rajonin, por Kosova, pas Bosnjës, është një nga pak vendet që nuk ka marrë ende asnjë fond. Rikuperimi i plotë i këtyre fondeve tani është i vështirë, dhe mbetet pasiguri nëse ato mund të rikuperohen edhe nëse buxheti miratohet në janar.
Përditësim
Agron Demi thekson se viti 2026 duhet të orientohet drejt reformave strukturore, me fokus në digjitalizim, arsim dhe inovacion për zhvillim afatgjatë. Ai paralajmëron se dekada e ardhshme do të shënojë tranzicionin digjital dhe të inteligjencës artificiale, ku Kosova nuk ka luksin të vazhdojë me politika të vjetra. Sipas Dem-it, digjitalizimi prek arsimin, shëndetësinë, projektet kapitale dhe administratën publike. Arsimi duhet të përshtatet me ndryshimet teknologjike për të përgatitur fuqinë punëtore. Demi vlerëson pozitivisht heqjen e barrierave administrative dhe mbështetjen e inovacionit.
Përditësim
Inflacioni në Kosovë ka arritur 5.4%, niveli më i lartë në Ballkanin Perëndimor dhe Evropë, duke zbehur efektin e rritjes ekonomike të paralajmëruar prej 4%. Eksperti i ekonomisë Safet Gërxhaliu deklaroi se viti 2026 do të jetë sfidues për shkak të inflacionit, varësisë nga importet, sfidave politike dhe presioneve diplomatike lidhur me Serbinë dhe Asociacionin. Autoritetet kanë njoftuar rritje të re të çmimeve të produkteve bazë dhe faturave të ujit në fillim të 2026-ës, si dhe paralajmërojnë rritje të çmimit të rrymës në mars 2026.
Jakup Bellaqa deklaroi se miratimi i buxhetit për 2026 dhe ratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare përbëjnë hapat e parë të Qeverisë së re të Kosovës.
Sipas deklaratës së tij, prioritetet kryesore përfshijnë:
- Frenimin e inflacionit dhe moslejimin e rritjes së çmimit të energjisë, së bashku me investime në energji solare për të reduktuar importet;
- Orientimin drejt bujqësisë dhe agro-përpunimit për të ulur importet dhe për të forcuar sigurinë ushqimore;
- Zhvillimin e industrive për të rritur eksportet, për të përmirësuar bilancin tregtar dhe për të integruar më fort Kosovën me rajonin dhe BE-së;
- Krijimin e një ambienti të favorshëm për biznesin përmes eliminimit të barrierave administrative dhe mbështetjes së investimeve të huaja.