Prokuroria e Durrësit urdhëroi kryerjen e analizave laboratorike për dyshimet mbi përmbajtjen e 2800 ton mbetjeve të ngarkuara në 102 kontejnerë të anijes Moliva, të destinuara për eksport nga subjekti Sokolaj sh.p.k.
Janë marrë 11 mostra: një nga shoqëria Kurum International, dy nga Sokolaj sh.p.k, një nga Alliance sh.p.k dhe të tjerat nga kontejnerët. Këto mostra u analizuan në laboratorin italian “Advanced Analytical Services”, sipas dosjes hetimore të siguruar nga gazetarja Keti Banushi e Report Tv.
Mallrat ishin deklaruar si “Oksid hekuri”. Ndërmjetës për marrëveshjen midis Shqipërisë dhe Azisë ishte kompania GS Minerald D.o.o, me bazë në Kroaci dhe administrator Gjoni Sokolaj. Kjo kompani ishte produkt i shoqërisë Sokolaj sh.p.k, e drejtuar nga Gjovana Sokolaj.
Rezultatet e analizave
Analizat treguan përmbajtje të lartë hekuri, zinku, bakri, plumbi, squfuri dhe metale të tjera. Mostrat nga kontejnerët rezultuan identike me ato nga Kurum International.
Dosja hetimore vlerëson se materiali nuk është as oksid hekuri, as oksid zinku, siç u përpiquan të paraqesin subjektet me fletët e analizave. Ai përfaqëson një përbërje kimike me nivele të larta zinku (Zn) dhe hekuri (Fe), prani plumbi (Pb) dhe bakri (Cu), tipike për pluhurin e furrës elektrike të çelikut (EAF dust).
Ky material klasifikohet me kodin 10 02 07* si mbetje e rrezikshme, sipas Annex III të Direktivës 2008/98/EC, bazuar në origjinën teknologjike dhe vetitë e rrezikut.
Falsifikimi i faturave
Faturat fillimisht deklaronin “oksid zinku”, të cilat u korrigjuan në oksid hekuri duke iu referuar ekspertimit kimik-mjedisor. Prokuroria rezulton se Sokolaj sh.p.k dhe Kurum International vepruan në dijeni të plotë.
Përditësime
SPAK lëshoi 33 urdhër-arreste kundër përgjegjësve nga Kurum, Sokolaj, Agjencia e Mjedisit dhe Dogana Durrësit – 26 në burg, 7 në shtëpi.
Sipas dosjes hetimore:
- Sokolaj bleu 2000 ton mbetje nga Kurum për 34.000 USD (03.10.2023) dhe 800 ton për 7.000 USD (16.11.2023); shiti 2800 ton te GS Minerals për 141.000 USD.
- Anija Moliva u nis më 04.07.2024 drejt Tajlandës, u kthye më 09.08.2024 nga Porti i Singaporit për dyshime lëndësh toksike.
- Mostrat tregojnë prani kadmiumi (Cd) dhe arseniku (As), përveç Zn dhe Pb.
- Sokolaj eksportoi mbetje rrezikshme pa autorizim (2022-2024), me përfshirje Alliance dhe Bajrami N sh.p.k..
Dosja thekson rreziqet toksike dhe ekotoksike: "Mbetjet përmbajnë nivele të larta të metaleve të rënda që krijojnë rrezik të menjëhershëm për shëndetin njerëzor dhe mjedisin."