Avokati i Popullit ka publikuar raportin vjetor mbi respektimin e të drejtave dhe lirive të njeriut për vitin 2025. Në këtë raport institucioni kritikoi kushtet në sistemin penitenciar shqiptar dhe kërkoi mbylljen e pesë institucioneve që, sipas tij, cenojnë dinjitetin njerëzor dhe afrohen me standardin e trajtimit degradues.
Burgjet që duhet të mbyllen janë ato të Burrelit, Kosovë-Lushnjës, Kukësit, Mine Peza (302) dhe Jordan Misja (313). Gjetjet bazohen në inspektime të kryera në 18 institucione të vuajtjes së dënimit gjatë vitit 2025, si dhe në 115 ankesa të trajtuara nga të burgosurit dhe familjarët e tyre.
Mbipopullimi mbetet problem në disa burgje. Situata më e rëndë është në IEVP Lezhë, ku mbipopullimi arrin 65%, ose 181 persona mbi kapacitetin. Në burgun Jordan Misja mbipopullimi është 11%, në Vlorë 10% dhe në Fushë-Krujë 2,4%. Në total sistemi është nën kapacitet me 87%, por 56,8% e popullsisë penitenciare ndodhet ende në paraburgim.
Kujdesi shëndetësor paraqitet i mangët. Në shumicën e institucioneve nuk ka mjekë me kohë të plotë dhe shërbimi ofrohet vetëm katër orë në ditë. Raporti vëren mungesën e autoambulancave, vështirësitë për konsulta specialistike dhe refuzimin e trajtimit të të burgosurve nga spitalet rajonale për arsye sigurie. Shqipëria nuk ka asnjë institucion të specializuar për të burgosurit me probleme të shëndetit mendor.
Avokati i Popullit i kërkon Qeverisë dhe Ministrisë së Drejtësisë rishikimin e politikës së paraburgimit, hartimin e një plani të menjëhershëm për kujdesin shëndetësor dhe mbylljen e pesë institucioneve deri në rikonstruktimin e tyre.
Përditësime
Endrit Shabani, Avokati i Popullit, deklaroi se "Kur shteti i mban të dënuarit në kushte degraduese, nuk po i ndëshkon, por po i poshtëron". Mesatarja e qëndrimit në paraburgim arriti në 253 ditë. Nga 5.029 të burgosur që mbajnë 87% të kapacitetit prej 5.747 vendesh, të burgosurit mbajnë rrobat në qese plastike për mungesë dollapësh. Të sëmurët mendorë mbahen në IEVP Shën Kolli.
Edmond Petraj dhe Aida Topalli paraqitën citime të reja mbi kushtet e burgjeve. Në Burrel, një tualet shërben për 18 të burgosur. Burgu i Kukësit ishte më parë dhoma e paraburgimit e Drejtorisë Vendore të Policisë, ndërsa Jordan Misja ka pësuar rikonstruksion dhe përmirësime.
Edmond Petraj e quajti raportin "alarm për shtetin" që kërkon veprim të menjëhershëm, gjatë intervistës "Frontline Interview" me Marsela Karapanço në Report TV. Ai theksoi rrezikun në Mine Peza për shkak të mbipopullimit dhe personave që mund të shkaktojnë ngjarje të padëshirueshme. Aida Topalli argumentoi se burgu 302 nuk përmbush asnjë kusht për shkak të pozicionit gjeografik. Burgu i Kukësit ka kapacitet për 70 persona dhe ndodhet në një godinë të vjetër me kushte të vështira.