Mbi 110 projekte të reja dhe modernizimi, me vlerë mbi 15 miliardë euro vetëm në infrastrukturën publike, pritet të prezantohen në Balkan Summit 2026, që do të mbahet më 19 dhe 20 tetor në Prishtinë. Projektet përfshijnë Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. Synimi është që këto tri tregje të paraqiten si një platformë e përbashkët investimesh për tërheqjen e kompanive ndërkombëtare, financuesve dhe institucioneve zhvillimore.
Organizatori i samitit, Driton Dalipi, tha se fokusi është konkretizimi i projekteve dhe krijimi i partneriteteve mes institucioneve publike, kompanive zbatuese dhe institucioneve financiare. Sipas tij, bashkimi i tri tregjeve krijon një portofol më të madh projektesh dhe korridore të përbashkëta për investitorët. Dalipi tha se në samitet e ardhshme mund t’u bashkohen edhe Mali i Zi, Bosnja, Kroacia dhe Bullgaria.
Dalipi e përshkroi samitin si platformë për marrëveshje konkrete, jo vetëm për diskutime. Seancat synojnë të identifikojnë projektet e gatshme për zbatim, ato që kërkojnë përgatitje të mëtejshme dhe partnerët që mund t’i çojnë përpara. Ai tha se synimi është të përcaktohen hapat e ardhshëm dhe të qartësohet cilat projekte janë gati për investime.
Fushat e përfshira janë transporti, mjedisi dhe uji, energjia, infrastruktura digjitale dhe qendrat e të dhënave për inteligjencën artificiale, turizmi, shërbimet digjitale, bujqësia dhe industria ushqimore. Dalipi tha se këta sektorë janë të ndërlidhur: qendrat e të dhënave kanë nevojë për energji, ndërsa industria ka nevojë për rrugë, hekurudha dhe fuqi punëtore të kualifikuar. Sipas tij, shqyrtimi i sektorëve së bashku mund të krijojë mundësi më të mëdha investimi në rajon.
Ai përmendi Grupin e Bankës Botërore, Korporatën Amerikane të Financimit për Zhvillim (DFC), bankën gjermane KfW dhe Agjencinë Franceze të Zhvillimit (AFD) si institucione me përvojë në përgatitjen e projekteve, ndarjen e rreziqeve dhe financimin e kombinuar. Dalipi theksoi se prania e tyre nuk përbën premtim për financimin e një projekti të caktuar. Mundësia e financimit, tha ai, varet nga qëndrueshmëria ekonomike, një kuadër i qartë ligjor dhe përgatitja e duhur e projektit.
Dalipi tha se më shumë se dy dekada pune me Bashkimin Evropian, Bankën Botërore dhe USAID-in kanë ndikuar në konceptimin e samitit. Pas edicionit të parë në Prishtinë, plani është që samiti të mbahet në Tiranë më 2027 dhe në Shkup më 2028. Sipas tij, suksesi do të vlerësohet nga rezultatet tre, gjashtë ose dymbëdhjetë muaj pas samitit: përparimi i projekteve, krijimi i partneriteteve dhe investimet që arrijnë deri në zbatim.