Komisioni Evropian njoftoi të mërkurën krijimin e Platformës Evropiane të Projektimit të Çipave, një nismë me investim prej 525 milionë eurosh për të mbështetur startup-et evropiane që projektojnë mikroçipa. Platforma do t’u ofrojë kompanive mjete projektimi, qasje në pronësi intelektuale dhe kapacitete prodhuese. Grantet mund të arrijnë deri në 16 milionë euro.
Nisma synon veçanërisht startup-et në fazat e hershme të zhvillimit dhe ndërmarrjet e vogla e të mesme, të cilat përballen me kosto të larta për t’i kthyer idetë në produkte të gatshme për treg. Projektimi është një hallkë e rëndësishme e zinxhirit të gjysmëpërçuesve, pasi në këtë fazë zhvillohet një pjesë e madhe e risive teknologjike. Sipas Komisionit Evropian, kompanitë evropiane gjenerojnë më pak se 1% të të ardhurave globale në këtë segment.
Zyrtarët evropianë e shohin këtë prani të kufizuar si pengesë për zhvillimin e industrisë. Sipas tyre, ndërtimi i fabrikave të reja në Evropë mund të jetë ekonomikisht i qëndrueshëm vetëm nëse ka kërkesë të mjaftueshme, një pjesë e së cilës duhet të vijë nga kompanitë evropiane të projektimit. Zëvendëspresidentja ekzekutive e Komisionit Evropian, Henna Virkkunen, tha se platforma do t’i ndihmojë startup-et dhe ndërmarrjet e vogla e të mesme të kapërcejnë pengesat financiare e teknologjike dhe t’i shndërrojnë idetë inovative në mikroçipa. Ajo tha se objektivat për sovranitet teknologjik po mbështeten me investime, krahas politikave dhe angazhimeve institucionale.
Objektivi i Aktit Evropian për Çipat
Platforma është pjesë e Aktit Evropian për Çipat, i cili synon që pjesa e BE-së në prodhimin botëror të gjysmëpërçuesve të arrijë 20% deri në vitin 2030, nga rreth 9% në vitin 2020. Megjithatë, Gjykata Evropiane e Audituesve vlerësoi në një raport të publikuar më 2025 se objektivi ka shumë pak gjasa të përmbushet. Mbështetësit e aktit thonë se ai ka krijuar një bazë më të fortë për zhvillimin e sektorit pas dy dekadash rënieje.
Prodhimi global mbetet i përqendruar te një numër i kufizuar kompanish dhe vendesh. Kompania tajvaneze TSMC prodhon rreth shtatë në çdo dhjetë çipa të prodhuar për kompani të tjera. Çipat më të avancuar, të përdorur në sistemet e inteligjencës artificiale dhe telefonat inteligjentë të gjeneratës së fundit, prodhohen pothuajse tërësisht në Tajvan dhe Korenë e Jugut. BE-ja, Shtetet e Bashkuara dhe Japonia po synojnë të zgjerojnë kapacitetet e tyre për të pakësuar varësinë nga furnizuesit aziatikë.
Platforma synon të forcojë hallkën e projektimit dhe të krijojë kërkesë e ekspertizë brenda Evropës, krahas përpjekjeve për ndërtimin e fabrikave. Akti Evropian për Çipat synon gjithashtu të forcojë ekosistemin e gjysmëpërçuesve, të rrisë qëndrueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit dhe të pakësojë varësinë nga teknologjitë e huaja.