Komisioni Evropian pritet të paraqesë në fillim të dhjetorit një mjet të ri për të nxitur kompanitë të diversifikojnë furnizuesit dhe të ulin varësinë strategjike nga një vend i vetëm. Paraqitja pritet një javë para takimit të udhëheqësve të Bashkimit Evropian. Nisma synon të mbrojë ekonominë e BE-së nga rreziqet që krijojnë varësitë strategjike, por bizneset paralajmërojnë se diversifikimi mund të sjellë kosto më të larta.
Propozimi nuk e përmend shprehimisht Kinën, por lidhet me shqetësimet për varësinë nga Pekini. Në vitin 2025, Kina bllokoi eksportet e metaleve të rralla të tokës, të nevojshme për teknologjitë e gjelbra, industrinë digjitale dhe mbrojtjen, gjatë një lufte tregtare me SHBA-në. Po atë vit, Pekini ndërpreu aksesin në çipat strategjikë gjatë një mosmarrëveshjeje me qeverinë holandeze për prodhuesin e çipave Nexperia, duke vënë në rrezik industrinë evropiane të automobilave.
Në konsultimin me bizneset, të mbyllur të martën, Komisioni tha se instrumenti synon të trajtojë rastet kur varësia e lartë strategjike nga një furnizues i vetëm rrezikon sigurinë e furnizimit dhe, rrjedhimisht, sigurinë ekonomike të BE-së. Ende nuk janë përcaktuar sektorët që do të përfshihen dhe kriteret për zbatimin e masave.
Luisa Santos, zëvendësdrejtoreshë e përgjithshme e BusinessEurope, tha se kompanitë zgjedhin furnizuesit që ofrojnë raportin më të mirë mes produktit, kostos dhe performancës. Ajo argumentoi se masat duhet të përqendrohen te fushat ku varësia mund të përdoret si mjet presioni dhe jo të trajtohen të gjitha varësitë si problematike. Santos përmendi se diversifikimi i metaleve të rralla është i vështirë, pasi Kina mbizotëron në prodhimin dhe përpunimin e tyre dhe alternativat janë të kufizuara. Sipas saj, për produktet që përfshihen në instrument duhet të ketë furnizues alternativë.
Komisioneri i BE-së për Tregtinë, Maroš Šefčovič, tha në një fjalim më 5 qershor 2026 se industria do të ishte «në vijën e parë» të përpjekjeve për diversifikim. Ai theksoi se kompanitë duhet të përfshijnë në modelet e biznesit koston e qëndrueshmërisë dhe t’i trajtojnë rreziqet gjeopolitike si rreziqe kryesore të biznesit. Sipas tij, siguria ekonomike është përgjegjësi e përbashkët dhe industria duhet të bëjë pjesën e saj.
Si model i mundshëm është përmendur REPowerEU, plani i nisur në vitin 2022 për të ulur varësinë nga energjia ruse pas fillimit të luftës në Ukrainë. Plani nxiti investime në energjinë e rinovueshme, gjetjen e furnizuesve të rinj dhe blerjet e përbashkëta të energjisë, por përshtatja solli edhe rritje të çmimeve për konsumatorët evropianë.
Studiuesi Tobias Gherke i Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë përshkroi dy skenarë të mundshëm. Skenari më i kufizuar do të përfshinte disa sektorë kritikë, si energjia dhe mbrojtja. Një qasje më e gjerë mund të vendoste tarifa për kompanitë që blejnë mbi një prag të caktuar të një produkti nga një burim i vetëm. Kjo mund të shtrenjtojë lëndët e para dhe të ndikojë në disa sektorë njëkohësisht, përfshirë teknologjitë e gjelbra, mbrojtjen dhe industrinë digjitale.