Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian miratuan të hënën në Bruksel planin për ndalim të plotë të importeve të gazit rus deri në fund të vitit 2027. Ky vendim u mor nga ministrat e çështjeve evropiane në një takim të Këshillit të BE-së dhe kaloi me shumicë të përforcuar, duke anashkaluar kundërshtimet e disa vendeve.
Vendimi parashikon ndalimin e importeve të gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Rusia deri në fund të vitit 2026, ndërsa furnizimet përmes tubacioneve do të ndërpriten plotësisht nga 30 shtatori 2027. Në raste të jashtëzakonshme, afatet mund të shtyhen deri më 1 nëntor 2027, nëse një shtet anëtar has vështirësi në mbushjen e rezervave të gazit përpara sezonit dimëror.
Rregullat dhe sanksionet
Anëtarët e BE-së do të verifikojnë origjinën e furnizimeve me gaz para autorizimit të importeve. Moszbatimi i kësaj rregulloreje mund të sjellë gjoba prej 2.5 milionë eurosh për individët dhe 40 milionë eurosh për kompanitë, ose deri në 3.5% të xhiros vjetore totale botërore, apo 300% të vlerës së transaksionit.
Kundërshtimet e vendeve anëtare
Hungaria dhe Sllovakia, të varura ende nga importet ruse të energjisë, votuan kundër vendimit. Budapesti ka paralajmëruar se do ta çojë çështjen në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë. Këto vende argumentojnë se masa do të rrisë kostot e energjisë dhe se nuk është në përputhje me ndryshimet e fundit në qëndrimin ndaj Rusisë.
Para pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, Rusia furnizonte mbi 40% të gazit të BE-së. Kjo përqindje ra në rreth 13% në vitin 2025, sipas të dhënave të Komisionit Evropian.
Përditësime
- Bullgaria abstenoi në votim, ndërsa kundërshtuan vetëm Hungaria dhe Sllovakia.
- Pesë importuesit më të mëdhenj të BE-së, përfshirë Hungarinë, Francën dhe Belgjikën, shpenzuan 1,4 miliardë euro muajin e kaluar për energji ruse (kryesisht gaz dhe LNG), sipas Qendrës për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër.
Ministri hungarez i Jashtëm Péter Szijjártó deklaroi se Hungaria do ta padisë BE-në në Gjykatën e BE-së për vendimin, duke e quajtur "mashtrim ligjor" dhe parashikoi rritje të faturave të energjisë për qytetarët evropianë.
Greenpeace protestoi para Këshillit të BE-së kundër zëvendësimit të gazit rus me importe nga SHBA dhe varësisë nga lëndët fosile, si dhe kërkoi tërheqje nga angazhimi për importe energjie prej 750 miliardë dollarësh nga SHBA.
Vendimi përcakton:
- Ndalimin e kontratave afatshkurtra për LNG në prill/qershor 2026;
- Ndalimin e kontratave afatgjata për LNG në janar 2027.
Qeveritë anëtare duhet të paraqesin plane konkrete deri në mars 2026.
Sllovaki dhe Hungaria do të ngrenë padi individuale në Gjykatën e Drejtësisë së BE-së kundër ndalimit të importeve të gazit rus, deklaroi kryeministri sllovak Robert Fico.
Ai shtoi se vendet do të koordinojnë veprimet, por një padi e përbashkët është e pamundur.
Fico parashikoi se konflikti në Ukrainë do të përfundojë në 2027 dhe se «të gjithë do të nxitojnë drejt Rusisë për negociata biznesi».