Procesi për zgjedhjen e presidentit të Kosovës ka hasur në vështirësi politike pas kundërshtimit të hapur ndaj kandidaturës së Bekim Sejdiut. Marrëveshja e arritur mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) nuk është përkrahur nga gjashtë deputetë të LDK-së: Avdullah Hoti, Hykmete Bajrami, Arben Gashi, Armend Zemaj, Kujtim Shala dhe Janina Ymeri.
Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, deklaroi se marrëveshja për kandidaturën e Sejdiut mbetet në fuqi, ndonëse aktualisht raportohet për sigurimin e 74 votave mbështetëse. Për zgjedhjen e presidentit kërkohet pjesëmarrja e 80 deputetëve në votim. Nga ana tjetër, anëtari i LDK-së, Muhamet Hamiti, ka kritikuar narrativën që fajëson vetëm gjashtë deputetët për dështimin eventual, duke argumentuar se përgjegjësia për kuorumin prej 80 deputetësh u takon të gjithë 120 deputetëve të Kuvendit.
Përgjegjësia kushtetuese dhe mandati i deputetit
Ekspertët juridikë, si hulumtuesi i Institutit të Kosovës për Drejtësi (IKD), Naim Jakaj, theksojnë se mandati i deputetit është i lirë dhe nuk i nënshtrohet detyrimit partiak. Sipas tij, marrëveshjet politike kanë peshë, por vendimi përfundimtar mbetet në ndërgjegjen e çdo deputeti. Hulumtuesi Abit Hoxha shton se mekanizmi i kuorumit është mjet demokratik për pakicën dhe se deputetët ushtrojnë të drejtën e tyre për mendim të pavarur.
Ushtruesi i detyrës së presidentit
Presidenca e Kosovës ka njoftuar se detyra e ushtruesit të presidentit, që aktualisht mbahet nga Albulena Haxhiu, do t'i kalojë kryetarit të ri të Kuvendit pas konstituimit të legjislaturës së 11-të. Afati kushtetues për ushtrimin e këtij posti është gjashtë muaj, që për Haxhiun përfundon më 4 tetor. Presidenca ka lënë të hapur mundësinë e një interpretimi nga Gjykata Kushtetuese nëse presidenti nuk zgjidhet deri në atë datë. Në rast se dështon zgjedhja edhe në rundin e tretë, Kuvendi shpërndahet dhe vendi shkon në zgjedhje të parakohshme brenda 45 ditësh.
Përditësime
PDK dhe Aleanca po protestojnë sot për të katërtën javë radhazi para godinës së Qeverisë, duke kërkuar zhbllokimin e proceseve institucionale. Seanca konstituive e Kuvendit mbetet e ndërprerë që nga 8 gushti, pasi kryesuesi Avni Dehari nuk ka caktuar ende datën për vazhdimin e saj. Kryeministri në detyrë Albin Kurti ka kushtëzuar rifillimin e punimeve të Kuvendit me arritjen paraprake të një marrëveshjeje politike për postin e presidentit.
Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Lumir Abdixhiku, ka konfirmuar zyrtarisht mospajtimin me gjashtë deputetë të grupit të tij parlamentar në lidhje me marrëveshjen për zgjedhjen e presidentit. Deputetët Avdullah Hoti, Hykmete Bajrami, Kujtim Shala, Janina Ymeri, Armend Zemaj dhe Arben Gashi kanë shprehur kundërshtimin e tyre ndaj linjës zyrtare të partisë. Tensionet brenda LDK-së u përshkallëzuan në një përplasje publike mes deputetes Janina Ymeri dhe anëtarit të partisë, Paris Guri, lidhur me akuza për ndikim të 'mafisë energjetike' brenda strukturave partiake.
Kryesuesi i seancës konstituive, Avni Dehari, caktoi datën 9 shtator, ora 11:00, për vazhdimin e seancës. Vendimi pason finalizimin e marrëveshjes politike mes Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), e cila ka zyrtarizuar kandidaturën e Bekim Sejdiut për postin e presidentit.
Bardhyl Hasanpapaj deklaroi se tejkalimi i afateve kushtetuese për konstituimin e Kuvendit shënon shkelje ligjore. Ai theksoi se institucionet duhet të themelohen edhe me mangësi juridike për të shmangur zgjedhjet e parakohshme. Ndërkohë, votimi për presidentin mbetet i pasigurt pasi 6 deputetë të LDK-së vazhdojnë të kundërshtojnë kandidaturën, duke vënë në rrezik sigurimin e 80 votave të nevojshme.
Ekspertët juridikë paralajmërojnë kriza të thella shtetërore nëse Kuvendi nuk konstituohet brenda afatit. Vullnet Bugaqku nga KDI deklaroi se mungesa e presidentit pas datës 5 tetor cenon sigurinë kombëtare të vendit. Naim Jakaj paralajmëroi rrezikun e anarkisë kushtetuese për shkak të pamundësisë së partive politike për të arritur konsensus. Zvarritja e këtij procesi ka shkaktuar humbjen e dhjetëra miliona eurove nga Plani i Rritjes për shkak të mosfunksionimit të institucioneve.