Çmimet e ushqimeve në Evropë janë rritur në mënyrë të moderuar gjatë këtij viti, por produktet e freskëta janë shtrenjtuar më shumë. Në tetor, çmimet e ushqimeve të papërpunuara në Eurozonë u rritën me 4,6% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, nga 2,7% në gusht, sipas të dhënave të Eurostat-it të cituara nga burimet.
Në Francë, produktet e freskëta u shtrenjtuan me 8% në bazë vjetore. Në Itali, çmimet e ushqimeve të papërpunuara u rritën me 7,5% në tetor, nga 5,5% në shtator. Për rreth dy javë, bllokimet e rrugëve dhe porteve në jug të vendit, gjatë protestave të shoferëve të kamionëve kundër kostos së naftës, ndërprenë furnizimet. Në disa dyqane në Kampania, Pulia dhe Kalabri u boshatisën raftet nga mishi, qumështi i freskët, frutat dhe uji i ambalazhuar.
Ndryshimet në vendet e BE-së
Të dhënat e shtatorit, të fundit që përfshijnë të gjitha vendet e BE-së, tregojnë se Qiproja pati rritjen më të madhe vjetore të çmimeve të ushqimeve dhe pijeve joalkoolike, me 4%. Pas saj renditen Spanja me 2,7%, Rumania me 2,6%, Malta me 2,5% dhe Portugalia me 2,4%. Në 14 nga 27 vendet e BE-së, ushqimet ishin më të lira se një vit më parë.
Rënia më e madhe u regjistrua në Suedi, me 6,3%. Ajo pasoi përgjysmimin e TVSH-së për ushqimet, nga 12% në 6%, më 1 prill; masa do të zbatohet deri në fund të vitit 2027. Rënie u shënuan edhe në Letoni, Hungari dhe Çeki, ku ato varionin nga 3,8% në 4,8%.
Krahasuar me shtatorin e vitit 2021, ushqimet në BE janë shtrenjtuar me rreth 33%. Rritja kaloi 50% në Hungari, Bullgari, Estoni dhe Rumani, ndërsa në Luksemburg, Suedi dhe Francë ishte rreth 25%. Sipas analizës së cituar nga burimet, vendet e Evropës Lindore janë ndër më të prekura nga rritja afatgjatë, pasi ushqimet zënë një pjesë më të madhe të shpenzimeve familjare.
Shqipëria dhe parashikimet për inflacionin
Në Shqipëri, çmimet e ushqimeve u rritën me 2,3% në shtator 2026 krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar, ndërsa vetëm gjatë shtatorit u shtrenjtuan me 1,1%. Në korrik, inflacioni vjetor i ushqimeve dhe pijeve joalkoolike ishte 3,2–3,5%, kundrejt 0,6% në BE. Sipas planit të projektbuxhetit për vitin 2027, qeveria synon ta ulë TVSH-në për ushqimet nga 15% në 6%. Mapo raporton se familjet shqiptare shpenzojnë mesatarisht 39,8% të buxhetit për ushqim dhe se vendi importon gati gjysmën e produkteve të konsumit nga BE-ja.
Inflacioni në Eurozonë arriti në 4% në tetor. Sipas të dhënave paraprake të Eurostat-it, energjia, përfshirë karburantet, energjinë elektrike dhe ngrohjen, u shtrenjtua me 20,8% në bazë vjetore; ushqimet, pijet alkoolike dhe duhani u shtrenjtuan me 1,6%. Rritja e kostove të energjisë ndikon edhe në çmimet e ushqimeve, përmes shpenzimeve për makineritë bujqësore, ngrohjen e serrave dhe transportin.
Pantheon Macroeconomics parashikon që inflacioni në Eurozonë mund të arrijë kulmin në 4,5% në janar dhe pret që Banka Qendrore Evropiane të rrisë normat e interesit në dhjetor. Banka e Shqipërisë paralajmëron se presionet ndërkombëtare mbi karburantet dhe ushqimet e papërpunuara mund ta mbajnë inflacionin mbi objektivin edhe në muajt e ardhshëm.