Shqipëria po përballet me një rritje të ndjeshme të çmimeve të ushqimeve dhe pijeve joalkoolike. Sipas të dhënave të Eurostat, shkalla e shtrenjtimit në korrik 2026 ishte 3.2%, pesë herë më e lartë se mesatarja e Bashkimit Europian prej 0.6%. Ky fenomen ndodh pavarësisht faktit se çmimi mesatar për kilogram i importeve të grupit “Ushqim, pije dhe duhan” ra me 6.5% në shtatë muajt e parë të vitit, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025.
Faktorët strukturorë të çmimeve
Ekspertët dhe përfaqësuesit e biznesit identifikojnë disa shkaqe kryesore për këtë mospërputhje:
• Mungesa e prodhimit vendas dhe varësia e lartë nga importet.
• Barra fiskale, me TVSH-në 20% që aplikohet mbi produktet e shportës.
• Kostot e larta të karburantit që ndikojnë në zinxhirin e furnizimit.
• Vonesat në logjistikë dhe trafiku gjatë sezonit turistik.
Sipas Eleni Babameto, drejtuese e kompanisë Teuta, mungesa e një industrie ushqimore të zhvilluar e bën vendin të cenueshëm. Ndërsa eksperti Alban Zusi sugjeron se është e domosdoshme një paketë masash për të mbështetur zinxhirin agroindustrial dhe për të rritur prodhimin vendas.
Krahasimi rajonal dhe nismat qeveritare
Qeveria po zbaton platformën PriceWatch për të monitoruar çmimet në supermarket, me synim rritjen e transparencës. Megjithatë, vendet e rajonit aplikojnë politika të ndryshme fiskale për të frenuar kostot:
• Kosova: Norma standarde 18%, me 8% për produktet bazë.
• Mali i Zi: Norma standarde 21%, me normë të reduktuar 7% për bukën, miellin e qumështin.
• Maqedonia e Veriut: Norma standarde 18%, me 5-10% për ushqimet bazë.
• Serbia: Norma standarde 20%, me 10% për ushqimet bazë.
• Bosnjë-Hercegovina: Normë e vetme 17%.
Përditësime
Të dhënat e fundit tregojnë se çmimet e ushqimeve në Shqipëri u rritën me 3.2%, pesë herë më shpejt se mesatarja e Bashkimit Evropian prej 0.6%. Për dallim nga tregu vendas, vendet e rajonit shënuan rënie të ritmit të inflacionit: Serbia raportoi një ulje prej 5.6%, ndërsa Maqedonia e Veriut një rënie prej 0.3% krahasuar me vitin e kaluar. Faktorët e jashtëm si forcimi i lekut dhe rënia e çmimeve të importit nuk kanë sjellë efektet e pritura në uljen e kostove në tregun shqiptar.
Shqipëria regjistroi rritjen më të lartë të çmimeve të ushqimeve në Ballkanin Perëndimor, duke tejkaluar Kosovën me 2.7% dhe Malin e Zi me 2.3%. Ekspertët e ekonomisë propozohen si masë urgjente kufizimin e përkohshëm të marzheve të fitimit për tregtarët, me qëllim frenimin e shtrenjtimit të mëtejshëm të shportës bazë.
Të dhënat e fundit nga INSTAT për tregtinë e jashtme tregojnë se çmimi mesatar i importeve për grupin 'Ushqim, pije dhe duhan' ka rënë me 6.5% gjatë shtatë muajve të parë të vitit 2026, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025. Kjo rënie në koston e importit vjen në kontrast të plotë me rritjen e çmimeve në tregun vendas. Analistët vlerësojnë se mospërputhja midis këtyre dy treguesve dëshmon se presioni inflacionist nuk vjen nga importet, por po krijohet kryesisht nga faktorë të brendshëm ekonomikë.