Partia Socialiste ka depozituar në Kuvend projektligjin për Reformën Administrativo-Territoriale 2.0, e cila synon një riorganizim të thellë të pushtetit vendor. Harta e re parashikon reduktimin e numrit të bashkive nga 61 në 46, duke mbajtur të pandryshuara 12 qarqet. Risia kryesore e këtij propozimi është krijimi i një niveli të ri organizimi, “Qyteti”, që vendoset ndërmjet bashkisë dhe njësisë administrative. Në total, struktura e re do të përbëhet nga 46 bashki, 71 qytete dhe 387 njësi administrative. Drafti parashikon bashkimin e 28 bashkive ekzistuese në 13 bashki të reja, siç janë bashkimi i Dimalit dhe Poliçanit me Beratin, Klosit me Matin, apo Selenicës me Vlorën.
Kundërshtitë politike dhe protestat
Opozita e ka kundërshtuar nismën, duke e cilësuar si një reformë të njëanshme me synime elektorale. Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, deklaroi se drafti nuk bazohet në kritere funksionale, por përpiqet të çmontojë fitoret e opozitës, duke marrë si shembull shkrirjen e Rrogozhinës me Kavajën. Partia Demokratike ka kundërshtuar këtë model, duke propozuar një hartë me 100 bashki të organizuara në 6 rajone.
Në terren, nisma ka shkaktuar tensione. Në Klos, punonjësit e bashkisë kanë ndërprerë punën në shenjë proteste, ndërsa veprime të ngjashme janë paralajmëruar në Belsh dhe Prrenjas. Më herët, në Poliçan, anëtarë të Partisë Socialiste dorëzuan teserat e anëtarësisë në shenjë proteste ndaj ndryshimeve.
Qëndrimi i ekspertëve
Analistët dhe ekspertët e qeverisjes vendore, si Afrim Krasniqi dhe Agron Haxhimali, kanë vënë në dukje se përqendrimi te harta territoriale shmang sfidat reale të decentralizimit. Ata argumentojnë se reforma nuk adreson mungesën e autonomisë financiare dhe administrative. Ish-ministri Arben Malaj e ka vlerësuar gjithashtu propozimin si një përpjekje për të centralizuar kompetencat dhe për të larguar qytetarët nga vendimmarrja, duke kërkuar që çdo ndryshim të jetë në përputhje me standardet e Këshillit të Evropës.
Përditësime
Puna e Komisionit dypalësh parlamentar për reformën administrative është mbyllur pa arritur konsensus, duke nxitur Partinë Socialiste të procedojë me një draft të njëanshëm. Ish-kryeministri Sali Berisha kritikoi reformën e vitit 2014 si shkaktare të shpopullimit dhe kundërshtoi hartën e re të mazhorancës, ndonëse pranoi nevojën për riorganizim territorial. Nga ana tjetër, deputeti Agron Gjekmarkaj paralajmëroi përshkallëzim të qëndrimit opozitar përmes protestave, duke e cilësuar situatën si krizë institucionale. Procesi aktual po përballet me kritika edhe për mungesën e konsultimeve publike, veçanërisht në Bashkinë e Tiranës.
Komisioni parlamentar për reformën administrativo-territoriale ka ndërprerë zyrtarisht punën, pasi deputetët votuan kundër zgjatjes së mandatit të tij. Kryetari i grupit parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, deklaroi se opozita kundërshton shkrirjen e 15 bashkive: Rrogozhinë, Divjakë, Patos, Fushë-Arrëz, Memaliaj, Prrenjas, Belsh, Cërrik, Dimal, Poliçan, Klos, Libohovë, Këlcyrë, Maliq dhe Selenicë. Bardhi e konsideroi këtë lëvizje të mazhorancës si shkelje kushtetuese, duke argumentuar se ndryshimi i kufijve territorialë kërkon domosdoshmërisht konsultim me popullsinë. Deputeti Luçiano Boçi sqaroi se pjesëmarrja e përkohshme e opozitës në komision ishte një masë për uljen e tensioneve politike, e ndërmarrë pas kërkesës së partnerëve ndërkombëtarë.
Opozita ka shprehur kundërshtimet e saj ndaj projektit të mazhorancës për reformën administrativo-territoriale. Edmond Haxhinasto (Partia e Lirisë) e cilësoi nismën si përpjekje për centralizimin e pushtetit, duke argumentuar se ajo dështon në përmirësimin e shërbimeve për qytetarët. Ndërkohë, Dorjan Teliti (Partia Demokratike) konfirmoi pjesëmarrjen e opozitës në proces, por akuzoi mazhorancën për ndryshimin e kufijve administrativë me qëllim përfitimin elektoral në zgjedhjet e ardhshme.
Në tryezën për reformën administrativo-territoriale, eksperti Agron Haxhimali propozoi ruajtjen e 61 bashkive, duke sugjeruar riorganizimin e njësive administrative për t'u shërbyer më mirë zonave rurale. Ndërkohë, debati u përshkallëzua mbi transferimin e 65 miliardë lekëve për menaxhimin e mbetjeve përmes FSHZH, një masë që opozita e cilëson si instrument të centralizimit të pushtetit. Përfaqësuesi i opozitës, Dorjan Teliti, konfirmoi vijimin e pjesëmarrjes në diskutime, por ripohoi kundërshtimin ndaj ndryshimit të kufijve, duke e cilësuar nismën si manovër elektorale të mazhorancës.
Reforma administrativo-territoriale ka hyrë në një fazë të re pas përfundimit të dëgjesave publike. Analisti Skënder Minxhozi e cilësoi procesin si një ushtrim demokratik thelbësor për përfshirjen e aktorëve lokalë. Palët kanë vendosur ta shtyjnë shqyrtimin përfundimtar të ndryshimeve për në muajin shtator, duke kërkuar një periudhë shtesë reflektimi.