Përfshirja e Kosovës në nismat rajonale për gazin natyror amerikan është kthyer në një temë të debatit të gjerë publik. Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) ka konfirmuar se eksporti i energjisë është një shtyllë qendrore në bashkëpunimin ekonomik me partnerët evropianë dhe ka shprehur gatishmërinë për të mbështetur Kosovën në diversifikimin e furnizimit me energji përmes LNG-së.
Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka vlerësuar se mospërfshirja në këto projekte do të dërgonte një mesazh negativ për raportet strategjike me SHBA-në. Sipas Rafunës, Kosova është aktualisht vendi i vetëm në Ballkanin Perëndimor që nuk është pjesë e këtyre marrëveshjeve rajonale, ndërsa shtete si Shqipëria, Kroacia dhe Bosnje-Hercegovina kanë avancuar bashkëpunimin energjetik me mbështetjen amerikane.
Eksperti për politikë të jashtme dhe siguri, Adrian Shtuni, theksoi se refuzimi i këtyre projekteve do ta shndërronte Kosovën në një ishull të izoluar energjetik, pikërisht në kohën kur tregu global përballet me kriza furnizimi. Po ashtu, zyrtarë të Ambasadës së SHBA-së në Prishtinë, si e ngarkuara me punë Annu Prattipati dhe zyrtari për çështje ekonomike Micah Savidge, kanë nxitur nevojën për ndërtimin e një centrali të gazit, duke paralajmëruar se mosangazhimi rrezikon mundësitë e rëndësishme të investimeve.
Qeveria e Kosovës, e udhëhequr nga kryeministri Albin Kurti, mbetet e rezervuar ndaj ndërtimit të infrastrukturës së brendshme të gazit. Qëndrimi zyrtar fokusohet në mundësinë e lidhjes së Kosovës me centralin e Vlorës në Shqipëri për importin e energjisë, një qasje që ndryshon nga kërkesa amerikane për diversifikim më të gjerë përmes rrjetit të gazit. Aktualisht, prodhimi i energjisë në Kosovë mbështetet kryesisht në qymyr, me një varësi të lartë nga importi për plotësimin e nevojave të konsumatorëve.
Përditësime
Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë (OEAK) ka shprehur shqetësim për mosgatishmërinë e Qeverisë së Kosovës për të adresuar kërkesat e Shteteve të Bashkuara të Amerikës lidhur me projektin e gazsjellësit. Në bashkëpunim me Odën Ekonomike të Kosovës, OEAK ka rikonfirmuar përkrahjen për këtë iniciativë. Ndërkohë, Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) ka konfirmuar për televizionin Dukagjini gatishmërinë për të bashkëpunuar me Qeverinë dhe kompanitë amerikane për zhvillimin e infrastrukturës së gazit në Kosovë.
Ministrja në detyrë, Donika Gërvalla, konfirmoi se Qeveria e Kosovës është duke diskutuar me SHBA-në mbi projektet e gazit. Ajo theksoi se vendimmarrja do të udhëhiqet ekskluzivisht nga interesat shtetërore të Kosovës, duke e trajtuar çështjen si pjesë të dialogut për sigurinë me aleatët ndërkombëtarë.
Kosova ka shpenzuar €735 milionë për importin e energjisë gjatë katër viteve të fundit, sipas të dhënave të publikuara së fundmi. Ambasadorja e SHBA-së, Anu Prattipati, theksoi në një opinion se siguria energjetike është e pandashme nga siguria kombëtare. Shtetet e Bashkuara po promovojnë tre projekte rajonale për Kosovën për të reduktuar varësinë energjetike:
- Korridorin Vertikal të Gazit;
- Terminalin e gazit në Kroaci;
- Gazsjellësin nga Aleksandrupolisi drejt Maqedonisë së Veriut.
Ambasada e Shteteve të Bashkuara ka paralajmëruar se po mbyllet afati për projektet e gazit. Ministrja e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, shprehu rezervat e Qeverisë për mungesën e qartësisë rreth kostos totale, modelit të financimit dhe ndikimit në tarifat e konsumatorëve. Ndërkohë, Qeveria e Kosovës konfirmoi se fondet e MCC-së për vitin 2021 janë ridrejtuar tashmë në projekte të tjera energjetike.
Kryetari i Bordit të OEAK, Arian Zeka, ka bërë të ditur se Qeveria e Kosovës i është përgjigjur negativisht kërkesës së SHBA-së për projektin e gazit që në vitin 2021. Në të njëjtën kohë, anëtari i bordit, Pleurat Hundozi, ka theksuar se gazi natyror do të shërbente si burim plotësues dhe jo si zëvendësues i energjisë aktuale. Debati mbi këtë çështje ka tejkaluar aspektet teknike, duke u shndërruar në një krizë të besimit diplomatik me Uashingtonin.