Korporata Energjetike e Kosovës (KEK) ka lidhur një kontratë për eksportin e qymyrit drejt Maqedonisë së Veriut, në një periudhë kur sistemi energjetik i Kosovës përballet me sfida në prodhim dhe mbështetje te termocentralet e vjetruara. Marrëveshja, e cila kap vlerën e 73.2 milionë eurove, parasheh shitjen e rreth 3 milionë tonëve qymyr gjatë një periudhe 3-vjeçare.
Sipas të dhënave, sasia e parashikuar për eksport përbën rreth një të tetën e prodhimit vjetor të Divizionit të Prodhimit të Qymyrit (DPQ), i cili arrin mesatarisht 8 milionë tonë në vit. KEK-u ka bërë të ditur se marrëveshja përmban klauzola që lejojnë pezullimin ose ndërprerjen e furnizimit nëse rrezikohet nevoja e brendshme për energji.
Kompania shtetërore e Maqedonisë së Veriut, ESM, e cila do të mbuloje kostot e eksploatimit dhe transportit, ka vlerësuar se qymyri nga Kosova është i përshtatshëm për termocentralet e saj në Manastir dhe Osllomej, duke pasur një vlerë kalorike prej 1.950 kilokalorish për kilogram.
Planifikimi i investimeve dhe opinionet e ekspertëve
Lidhur me të ardhurat nga kjo kontratë, KEK-u ka deklaruar se ato do të përdoren për kosto operative dhe kapitale, përfshirë modernizimin e infrastrukturës së minierave. Ish-drejtori i DPQ-së, Muhedin Haxhiu, thekson nevojën për investime të menjëhershme në riparimin e pajisjeve të vjetruara dhe përmirësimin e kushteve të sigurisë për punëtorët, duke shtuar se çdo cent i investuar është i domosdoshëm.
Nga ana tjetër, profesoresha në Fakultetin e Inxhinierisë Mekanike të Universitetit të Prishtinës, Bukurije Hoxha, sugjeron se investimet nuk duhet të kufizohen vetëm te minierat. Sipas saj, fokusi duhet të shtrihet edhe te modernizimi i kapaciteteve ekzistuese për prodhimin e energjisë elektrike në vend.