Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, bëri të ditur se një raund i ri bisedimesh me Iranin do të nisë më 3 gusht, pas vendimit për të pezulluar sulme ushtarake që ai i përshkroi si të një shkalle të paparë. Sipas Trump, ky vendim u ndërmor pas kërkesave nga Teherani dhe aleatët rajonalë të SHBA-së, përfshirë Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katarin, për t'i dhënë përparësi diplomacisë në funksion të një marrëveshjeje për çarmatimin bërthamor dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Qëndrime kontradiktore midis palëve
Pohimet e Trump mbi një dakordësi të arritur janë pritur me skepticizëm nga autoritetet iraniane. Agjencia iraniane Mehr i cilësoi deklaratat e presidentit amerikan si "gënjeshtra", duke mohuar që Teherani t'i ketë kërkuar Uashingtonit të shmangë operacionet ushtarake. Ndërkohë, Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, konfirmoi se negociatat me Omanin për administrimin e ardhshëm të Ngushticës së Hormuzit ndodhen në fazat finale. Megjithatë, zyrtarët iranianë kanë theksuar se kjo marrëveshje nuk nënkupton kthimin e situatës në statusin e para-luftës, pasi mbështetin sovranitetin e tyre mbi këtë rrugë strategjike.
Ndikimi në tregjet e energjisë
Njoftimi për mundësinë e de-përshkallëzimit të konfliktit solli reagime të menjëhershme në tregjet financiare. Çmimi i naftës Brent ra në 83.98 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane WTI zbriti në 80.74 dollarë. Ngushtica e Hormuzit mbetet nyja kryesore për 20% të tregtisë globale të naftës dhe gazit, dhe tensionet e vazhdueshme kanë shkaktuar paqëndrueshmëri të theksuar në furnizimet energjetike.
Ndërsa Trump refuzoi të vendosë një afat për përfundimin e marrëveshjes, duke mbajtur të hapur mundësinë e veprimit ushtarak në çdo kohë, zyrtarët iranianë, përfshirë ministrin në detyrë të Mbrojtjes, Majid Ibn al-Reza, deklaruan se vendi po vazhdon të rrisë gatishmërinë ushtarake për të mos u kapur në befasi.
Përditësime
Në kuadër të negociatave të nisura pas pezullimit të sulmeve ushtarake, zhvillimet e fundit përfshijnë:
• Komanda Qendrore e SHBA (CENTCOM) ka kërkuar propozime strategjike për të ushtruar presion ndaj Iranit.
• Katari dhe Pakistani kanë konfirmuar rolin e tyre si ndërmjetës në bisedimet diplomatike mes Uashingtonit dhe Teheranit.
• Presidenti Donald Trump deklaroi se sulmi i anuluar do të kishte qenë operacioni më i madh ushtarak që nga Lufta e Dytë Botërore.
• Izraeli ka shprehur rezerva mbi marrëveshjen e mundshme, duke theksuar shqetësimet për ndikimin e saj në çarmatimin e Hamasit.
Ministria e Jashtme e Iranit ka mohuar kategorikisht zhvillimin e bisedimeve të drejtpërdrejta me Shtetet e Bashkuara, duke saktësuar se komunikimi diplomatik kryhet ekskluzivisht përmes ndërmjetësimit të Omanit për krijimin e një korridori të sigurt. Ndërsa presidenca e Shteteve të Bashkuara konfirmoi nismën e negociatave të hënën, pa dhënë detaje mbi pjesëmarrësit apo vendndodhjen, tregjet reaguan menjëherë. Çmimi i naftës WTI shënoi një rënie prej 5%, duke thyer trendin rritës që më herët tejkaloi pragun e 100 dollarëve për fuçi.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, konfirmoi se Teherani po negocion ekskluzivisht me Omanin për krijimin e një korridori detar të përkohshëm, duke mohuar çdo takim të drejtpërdrejtë me delegacionin amerikan. Paralelisht, dokumente të zbuluara nga CENTCOM sugjerojnë se forcat amerikane po shqyrtojnë metoda presioni jokonvencionale ndaj Iranit. Ndërkohë, në tregjet ndërkombëtare, çmimi i naftës WTI u stabilizua në 83.98 dollarë, pas njoftimit të Donald Trump për nisjen e negociatave me Teheranin dhe pezullimin e sulmeve ushtarake.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, ka mohuar çdo mundësi të bisedimeve të drejtpërdrejta me Shtetet e Bashkuara, duke hedhur poshtë spekulimet mbi negociatat. Ndërkohë, Presidenti Donald Trump konfirmoi se kishte anuluar një sulm ushtarak ndaj Iranit pas kërkesës së aleatëve, duke e cilësuar atë si një operacion të përmasave të mëdha. Në rrafshin diplomatik, palët po zhvillojnë bisedime me Omanin për të vendosur një korridor detar të rregulluar në Ngushticën e Hormuzit.
Në kuadër të nismës për zbutjen e tensioneve rajonale, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, konfirmoi bisedimet me Omanin për krijimin e një korridori tregtar detar në Ngushticën e Hormuzit dhe formimin e një kompanie të përbashkët transporti. Paralelisht, presidenti i zgjedhur Donald Trump ka zhvilluar një bisedë telefonike me Princin e Kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, për të bashkërenduar politikat rajonale. Pas njoftimit për nisjen e negociatave dhe këtyre zhvillimeve diplomatike, çmimet e naftës shënuan rënie prej 4.5-5% në bursa.
Sipas analizës së Washington Institute, taktikat e përshkallëzimit të Iranit synojnë ushtrimin e presionit mbi zgjedhjet e mesmandatit në SHBA. Teherani vlerëson se administrata amerikane po shmang konfliktin e drejtpërdrejtë për të mbrojtur agjendën elektorale. Ndërkohë, aktivitetet iraniane janë shtrirë përtej Ngushticës së Hormuzit, duke përfshirë Detin e Kuq dhe infrastrukturën kritike në Arabinë Saudite. Ky zhvillim pason njoftimin e Donald Trump për nisjen e negociatave pas pezullimit të sulmeve.
Presidenti Donald Trump kritikoi mohimet e Teheranit për bisedimet direkte, duke i cilësuar si dyfytyrësi. Trump konfirmoi se Marina amerikane ruan mbikëqyrjen e plotë mbi Ngushticën e Hormuzit dhe nënvizoi se çdo dialog duhet të çojë në një marrëveshje përfundimtare ose 'dorëzim të plotë' të Iranit. Nga ana tjetër, Teherani këmbëngul se nuk po zhvillon bisedime direkte me SHBA-në, duke i kufizuar kontaktet diplomatike vetëm me Omanin për çështjet e sigurisë detare. Analistët e cituar nga Reuters vlerësojnë se Irani po ndjek një strategji presioni përmes rrugëve tregtare dhe infrastrukturës energjetike.