Lista Studentore fitoi zgjedhjet parlamentare të Serbisë më 25 tetor 2026, duke i dhënë fund dominimit të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), të drejtuar nga Aleksandar Vuçiq. Megjithatë, formimi i qeverisë së re dhe drejtimi i saj mbeten të paqartë.
Pritshmëritë për Kosovën
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha se shpreson që ndryshimi politik të sjellë një qasje më pozitive të Beogradit ndaj Kosovës si shtet i pavarur dhe ndaj shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë. Ai tha se dihet kush e humbi pushtetin, por jo ende kush e ka fituar atë. Bashkimi Evropian rikujtoi se ndryshimi i pushtetit nuk i heq Serbisë detyrimet që burojnë nga Marrëveshja e Brukselit dhe Aneksi i Ohrit.
Përfaqësuesit e Listës Studentore kanë thënë se dialogu dhe zbatimi i marrëveshjeve duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën e Serbisë. Programi i listës i referohet gjithashtu Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Profesori Kolë Krasniqi vlerëson se lista bashkon kundërshtarë të pushtetit të mëparshëm, por kjo nuk dëshmon se ata kanë qëndrim të përbashkët për Kosovën. Sipas tij, mund të ndryshojë retorika, por nuk ka ende shenja të mjaftueshme për ndryshim të shpejtë të qëndrimit ndaj shtetësisë së Kosovës.
Në një intervistë për Bota Sot, Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, e cilësoi fitoren si fund të një epoke politike. Ajo paralajmëroi se institucionet dhe rrjetet e ndikimit të krijuara ndër vite nuk do të zhduken lehtë. Sipas Biserkos, qeveria e ardhshme duhet të heqë dorë nga pretendimet territoriale dhe përdorimi i çështjes së Kosovës për interesa të brendshme, si dhe të zbatojë zotimet e marrëveshjeve të Uashingtonit, Brukselit dhe Ohrit. Ajo nuk pret njohje zyrtare të Kosovës në të ardhmen e afërt.
Protestat dhe hetimet e mundshme
Fitorja pasoi protestat e nisura pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad, më 1 nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona. Studentët kërkuan publikimin e dokumenteve të rinovimit dhe përgjegjësi për viktimat.
Sipas analizës së Financial Times, të cituar nga Euronews Albania, Lista Studentore mori 52 për qind të votave dhe 140 vende në parlament. Partia e Vuçiqit mbeti më shumë se 620 mijë vota pas saj, ndërsa ajo dhe aleatët ruajnë rreth 100 vende.
Dy analistë të cituar nga Radio Evropa e Lirë thanë se hetimet për korrupsionin dhe abuzimet e dyshuara mund të përfshijnë edhe rolin e Vuçiqit, por theksuan se përgjegjësia politike nuk nënkupton automatikisht përgjegjësi penale. Dushan Spasojeviq tha se hetimet mund të nisin nga zyrtarët që zbatuan vendimet, ndërsa Dragan Popoviq paralajmëroi se akuzat që mund të provohen mund të jenë më të kufizuara nga sa presin qytetarët.
Kryetari i Lëvizjes Qytetare URA në Mal të Zi, Dritan Abazoviq, vlerësoi organizimin e studentëve si një nivel të avancuar të mobilizimit qytetar. Ai tha se sfidat përfshijnë sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe përmendi mundësinë që lëvizja të synojë formimin e një qeverie ekspertësh.