Me distinktivë ku shkruhet “Fitore”, një listë pyetjesh dhe një aplikacion që regjistron mbështetjen e qytetarëve, studentët serbë po shkojnë derë më derë në lagjet e Beogradit. Pas gati dy vitesh protestash, ata po kërkojnë vota në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit, ku synojnë të sfidojnë Partinë Progresive Serbe (SNS), e cila, sipas reportazhit të The Guardian, ka dominuar politikën e vendit për 14 vjet.
Sipas të njëjtit reportazh, lista zgjedhore e krijuar nga studentët përbën një nga sfidat më serioze ndaj pushtetit të Aleksandar Vuçiçit. Ai dha dorëheqjen nga posti i presidentit në shtator dhe synon të rikthehet në drejtimin e vendit si kryeministër.
Nga tragjedia në Novi Sad te lëvizja kombëtare
Lëvizja u formua pas shembjes së një strehe prej betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, më 1 nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona. Tragjedia ngriti dyshime për cilësinë e punimeve dhe përgjegjësinë institucionale. Ende nuk ka përfundim zyrtar për shkaqet e shembjes dhe asnjë zyrtar nuk është shpallur fajtor.
Pas një tubimi përkujtimor të studentëve të Beogradit, disa prej tyre u sulmuan nga një grup mbështetësish të partisë në pushtet. Protesta për drejtësi u shndërrua gradualisht në një lëvizje kombëtare kundër korrupsionit dhe mënyrës së qeverisjes. Studentët fillimisht shmangën lidhjet me partitë opozitare dhe drejtimin me një udhëheqës të vetëm; vendimet merreshin kolektivisht në mbledhje studentore. Pas muajsh protestash, lëvizja vendosi të garojë drejtpërdrejt për pushtet.
Kandidatët dhe programi
Lista Studentore ka përzgjedhur 250 kandidatë, shumica të propozuar nga fakultetet universitare dhe të miratuar në mbledhjet studentore. Mes tyre ka akademikë, profesionistë dhe përfaqësues të sektorit bujqësor; më shumë se 160 kanë titullin doktor. “Ne jemi amatorë në politikë, por jemi ekspertë”, tha Milica Jovanovic, pedagoge në Universitetin e Beogradit dhe kandidate.
Anëtarësimi i ardhshëm i Serbisë në Bashkimin Europian është lënë për t’u vendosur përmes një referendumi. Në programin e listës, Kosova vazhdon të konsiderohet pjesë përbërëse e Serbisë.
Sondazhet dhe tubimi përmbyllës
Një studim i publikuar në korrik nga CRTA dhe Universiteti Stanford tregonte se 45% e të anketuarve mbështesnin studentët, kundrejt 36% që mbështesnin SNS-në. Sondazhe të tjera më të fundit e nxirrnin partinë në pushtet në avantazh; disa prej kompanive që i kryen konsiderohen nga opozita të afërta me qeverinë. Sipas The Guardian, Vuçiç u shfaq 129 herë drejtpërdrejt në televizion gjatë gushtit, më shumë se katërfishi i muajit paraardhës.
Të enjten në mbrëmje, qindra qytetarë u mblodhën në Beograd për tubimin përmbyllës të Lëvizjes Studentore. Gazeta Express, duke cituar NEXTA-n, raportoi se tubimi shënoi përfundimin e fushatës. Eurodeputeti Thijs Reuten shkroi në platformën X se populli serb është i vendosur të votojë për transparencë, drejtësi dhe demokraci. Ai shpërndau postimin e gazetarit holandez Thomas van Linge, i cili tha se Lista Studentore mund t’i japë fund 12 viteve të sundimit të Vuçiçit dhe SNS-së.