Më 8 nëntor 2026 u shënuan 564 vjet nga shkrimi i Formulës së Pagëzimit, dëshmia më e hershme e datuar e shqipes së shkruar që njihet deri më sot. Kryeipeshkvi i Durrësit, Pal Engjëlli, e përfshiu fjalinë shqipe në një dokument kishtar të hartuar në latinisht më 8 nëntor 1462.
Formula, e shkruar në një trajtë të hershme të shqipes dhe e paraqitur në burime me variante të ndryshme, në shqipen e sotme përkthehet: “Unë të pagëzoj në emër të Atit e të Birit e të Shpirtit Shenjt”. Ajo ishte pjesë e udhëzimeve kishtare të lidhura me Matin dhe u shërbente prindërve për të pagëzuar foshnjat në rrezik vdekjeje, kur nuk kishte prift të pranishëm ose kur nuk mund të shkonin në kishë.
Dokumenti u hartua si fryt i vizitës baritore të Pal Engjëllit në kishat famullitare të kryedioqezës së Durrësit. Sipas ATSH-së, pas vizitës ai paraqiti gjendjen e organizimit të Kishës, situatën e vështirë dhe rreziqet që i kanoseshin popullsisë. Ai u la porosi priftërinjve dhe besimtarëve që të pagëzonin foshnjat në rrezik vdekjeje me formulën shqip, si dhe iu drejtua Selisë së Shenjtë për ndihmë për popullsinë e varfër e të vuajtur.
Dorëshkrimi ruhet në Bibliotekën Laurentiane të Firences. Historiani rumun Nicolae Iorga e zbuloi më 1915; Albanian Post thotë se ai e botoi tekstin po atë vit. Sipas këtij burimi, formula ishte pjesë e udhëzimeve kishtare të nxjerra në Mat dhe u mundësonte prindërve të pagëzonin fëmijët kur mungonte prifti ose kur nuk mund të shkonin në kishë. Albanian Post vëren gjithashtu se dëshmia i paraprin me 93 vjet botimit të “Mesharit” të Gjon Buzukut, më 1555.
Pal Engjëlli, i lindur rreth vitit 1417 në familjen fisnike të Engjëllorëve të Drishtit, ishte kryeipeshkëv i Durrësit, diplomat dhe këshilltar i Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. Shqiptarja.com dhe Report TV raportojnë se ai ndërmjetësoi pajtimin e Skënderbeut me Lekë Dukagjinin më 1459, e shoqëroi në udhëtimin në Itali e Raguzë më 1461 dhe u dërgua në Venedik më 1465 për të përfaqësuar interesat e tij. Burimet shënojnë se Engjëlli vdiq rreth viteve 1469–1470.
Në përvjetorin e dokumentit, kreu i Kuvendit Niko Peleshi publikoi një mesazh për gjuhën shqipe dhe trashëgiminë që ajo përfaqëson. ATSH dhe NOA raportojnë për mesazhin e tij; NOA përfshin edhe citimin e plotë, ku Peleshi bën thirrje që shqipja të ruhet dhe t’u përcillet brezave të ardhshëm.